Get detailed solutions for CTET August 2023 Paper 1 questions with accurate answers. Boost your exam preparation with expert explanations and insights for success in CTET 2024.

 

Follow Us

FaceBook	Join Now
WhatsApp	Join Now
Telegram	Join Now

 

 

 

 

PART - I / भाग - I

---

Direction : Answer the following questions (Q. Nos 1 to 30) by selecting the correct/most appropriate options.
निर्देश : निम्नलिखित प्रश्नों (प्रश्न संख्या 1 से 30) के उत्तर सही/सबसे उपयुक्त विकल्पों का चयन करके दीजिए।

1. Dysgraphia is a :

(1) Speech disorder characterized by stuttering and errors in articulation.
(2) Locomotor disorder characterized by gross motor impairment.
(3) Neurological disorder characterized by trouble in forming letters and shapes.
(4) Psychological disorder characterized by lack of attention and impulsive behaviour.

2. The approach to educating gifted children which moves them through curriculum at an unusually rapid pace is known as :

(1) Differentiated instruction
(2) Enrichment
(3) Acceleration
(4) Immersion

3. Teachers who are working towards inclusive classrooms :
(i) Create curriculum adaptations
(ii) Incorporate diverse perspectives
(iii) Examine their own implicit bias
(iv) See diversity as an obstacle
Which of the above are correct ?

(1) (i), (ii), (iii), (iv)
(2) (i), (ii), (iii)
(3) (i), (iii), (iv)
(4) (ii), (iii), (iv)

4. While ___________ agencies of socialisation are predominantly important in infancy, __________ agencies of socialization also become important in early childhood.

(1) tertiary; secondary
(2) primary; secondary
(3) secondary; primary
(4) secondary; tertiary

5. According to Lev Vygotsky :

(1) Social factors influence language development, but not cognitive development.
(2) Cognitive development facilitates language development.
(3) Language development and cognitive development advance independent from each other.
(4) Language development facilitates cognitive development.

 

6. At which level of Lawrence Kohlberg’s moral reasoning, do children typically believe that people should live up to the expectations of the society and behave in ‘‘good’’ ways ?

(1) Post-operational level
(2) Pre-conventional level
(3) Conventional level
(4) Pre-operational level

7. Read the following statements and choose the 
correct option :
Assertion (A) : Interaction with more knowledgeable others, such as teachers and peers, can provide the necessary support and guidance to help learners develop their understanding and skills.
Reason (R) : Social interaction is a key component of learning and development.

(1) Both (A) and (R) are false.
(2) Both (A) and (R) are true and (R) is the correct explanation of (A). 
(3) Both (A) and (R) are true, but (R) is not the correct explanation of (A).
(4) (A) is true, but (R) is false.

 

CTET CDP : Paper 1

     Prepare effectively for the CTET CDP Paper 1 with our comprehensive Study Materials, Mock Tests and Previous Year Questions. Our resource provides an extensive collection of practice papers designed to simulate the actual exam environment, helping you gain confidence and improve your problem-solving skills. Each mock test is crafted to cover a wide range of topics and question formats that are typically seen in the CTET CDP Paper 1, ensuring you are well-prepared for any type of question that may appear.

Concept of IQ	Click Here
RTE Act, 2009	Click Here
National Curriculum Framework 2005	Click Here
Types of TLM	Click Here
Operation Black Board	Click Here
Lawrence Kohlberg’s Theory	Click Here
Jean Piagets Theory	Click Here
Lev Vygotskys Theory	Click Here
Socialization	Click Here
Language and Thinking	Click Here

 

8. What is the main goal of ‘assessment for learning’ ?

(1) To identify students who can be categorised as ‘slow learners’
(2) To evaluate student performance and assign grades
(3) To provide feedback to students that can be used to improve their learning
(4) To compare student performance to a standard or benchmark

 

9. At which age can children engage in word play and like jokes and riddles that involve a play on words ?

(1) Twelve years
(2) One year
(3) Three years
(4) Seven years

 

10. Carol Gilligan has critiqued Kohlberg’s theory of moral development :

(1) from a social cognitive perspective.
(2) from a feminist perspective.
(3) for not giving adequate importance to genetic factors.
(4) for using case study as the research method.

 

11. One of the main characteristics of pre-operational thought according to Jean Piaget is __________ which refers to the tendency to focus on one aspect of a situation and neglect others.

(1) Causation
(2) Centration
(3) Decentration
(4) Transduction

 

12. In early childhood, growth _____ and thinking is ________, while in middle childhood, growth ________ and thinking is _________.

(1) slows, somewhat egocentric; is steady, logical
(2) is steady, somewhat egocentric; slows, logical
(3) is steady, logical; slows, egocentric
(4) slows, logical; is steady, egocentric

 

13. Which of the following is a gross motor skill ?

(1) Knitting
(2) Swimming
(3) Cutting along the outline of a circle on a paper
(4) Cutting along the outline of a big rectangle on a paper

 

14. Physical growth and development follow the ____________ and _____________ principles of development.

(1) integration (simple to complex); differentiation (complex to simple)
(2) cephalocaudal (top-down); proximodistal (inner to outer)
(3) proximodistal (top-down); cephalocaudal (inner to outer)
(4) differentiation (simple to complex); integration (complex to simple)

15. According to Howard Gardner, a philosopher has __________ type of intelligence and a sculptor has more __________ type of intelligence.

(1) linguistic; interpersonal
(2) spatial; intrapersonal
(3) intrapersonal; spatial
(4) interpersonal; linguistic

 

CTET 2025 Paper 2 Note PDF Download

SL	Subjects	Links
1	Paper - 1	Click
2	Paper - 2 (Mathematics)	Click
3	Paper - 2 (Social Studies)	Click

 

16. Experiential learning stresses on :

(1) control of teacher on the learning of children.
(2) the role of reinforcement in learning.
(3) importance of critical reflection.
(4) learning as a product rather than a process.

17. Which of the following is an effective method to enhance problem-solving skills in children ?

(1) Discouraging independent thinking and focusing on declarative knowledge
(2) Encouraging them to avoid difficult problems
(3) Providing them with ready-made solutions to problems
(4) Giving them opportunities to brainstorm and make intuitive guesses

18. Read the following statements and choose the correct option :
Assertion (A) : Teachers should create a meaningful environment which seeks active participation and engagement of all children.
Reason (R) : All children are intrinsically motivated to learn and are capable of learning.

(1) Both (A) and (R) are false.
(2) Both (A) and (R) are true and (R) is the correct explanation of (A). 
(3) Both (A) and (R) are true, but (R) is not the correct explanation of (A).
(4) (A) is true, but (R) is false.

19. Which of the following process does not contribute to the course of learning ?

(1) Organization
(2) Categorization
(3) Conceptualization
(4) Decontextualization

 

CTET Previous Year Question Papers Mock Test for CDP

    Explore comprehensive solutions and answer keys for CTET CDP Paper 1 from previous years. Our collection includes detailed question papers, solutions, and expert analysis to help you prepare effectively for the Central Teacher Eligibility Test. Access valuable resources and enhance your exam strategy with real exam questions and solutions.

CTET June 2011, Paper - 1	Click Here
CTET Jan 2012, Paper - 1	Click Here
CTET Nov 2012, Paper - 1	Click Here
CTET July 2013, Paper - 1	Click Here
CTET Feb 2014, Paper - 1	Click Here
CTET Sep 2014, Paper - 1	Click Here
CTET Feb 2015, Paper - 1	Click Here
CTET Sep 2015, Paper - 1	Click Here
CTET Jan 2016, Paper - 1	Click Here
CTET Feb 2016, Paper - 1	Click Here
CTET Sep 2016, Paper - 1	Click Here
CTET Dec 2018, Paper - 1	Click Here
CTET Dec 2019, Paper - 1	Click Here
CTET July 2019, Paper - 1	Click Here
CTET Jan 2021, Paper - 1	Click Here
CTET Dec 2022, Paper - 1	Click Here
CTET Jan 2022, Paper - 1	Click Here
CTET Aug 2023, Paper - 1	Click Here
CTET Jan 2023, Paper - 1	Click Here
CTET Jan 2024, Paper - 1	Click Here
CTET July 2024, Paper - 1	Click Here
CTET Dec 2024, Paper - 1	Click Here

 

20. Which of the following is an example of a question that requires students to reflect on their own thinking ?

(1) What is the relationship between nouns and verbs in a sentence ?
(2) What is the definition of a verb ?
(3) How do you change a verb to the present tense ?
(4) How has your thinking about the use of verbs changed since the beginning of the class ?

21. Which of the following is an example of an internal attribution for failure ?

(1) I received a low grade because the teacher is a tough grader.
(2) I failed the test because I didn’t study enough.
(3) I didn’t get good marks because the teacher was biased.
(4) I failed the test because my friends were distracting me.

22. Read the following statements and choose the correct option :
Assertion (A) : At a very early age, girls in most cultures across the world choose dolls as toys while boys prefer to play with cars.
Reason (R) : Children organize information about what is considered appropriate for a boy or a girl on the basis of what a particular culture expects and behave accordingly.

(1) Both (A) and (R) are false.
(2) Both (A) and (R) are true and (R) is the correct explanation of (A).
(3) Both (A) and (R) are true, but (R) is not the correct explanation of (A).
(4) (A) is true, but (R) is false.

 

23. As per Lev Vygotsky, ____________ plays a significant role in the development of conceptual abilities among children.

(1) Tangible rewards
(2) Peer collaboration
(3) Social isolation
(4) Standardized curriculum

 

24. According to Lev Vygotsky’s theory, inner speech :

(1) is a way for children to communicate with an imaginary friend.
(2) is a sign of cognitive immaturity.
(3) is a sign of developmental delay.
(4) is a way for children to regulate their own thinking.

25. Four-year-old Aparna says that a button is alive because it helps tie her shirt together. According to Jean Piaget, her thinking is characterized by :

(1) Transductive reasoning
(2) Animistic thinking
(3) Centration
(4) Hypothetical-deductive thinking

26. Which of the following is a typical characterstic of students having autism ?

(1) Superior ability of differentiating fiction from fact
(2) Advanced socio-emotional reciprocity
(3) Frequent repetitive and recurring behaviour
(4) Higher level of communication skills

27. Read the following statements and choose the correct option :
Assertion (A) : To facilitate critical thinking among learners, teachers should expose them to diverse situations and differing perspectives.
Reason (R) : Students learn and enrich their abilities to think critically and creatively as they engage in conversations across differences.

(1) Both (A) and (R) are false.
(2) Both (A) and (R) are true and (R) is the correct explanation of (A). 
(3) Both (A) and (R) are true, but (R) is notthe correct explanation of (A).
(4) (A) is true, but (R) is false.

 

28. The primary goal of learning should be :

(1) memorization of facts.
(2) becoming excellent at rote rehearsal.
(3) competing with peers.
(4) development of critical thinking.

29. Children learn more effectively if a concept proceeds from :

(1) Generic to Specific.
(2) Abstract to Concrete.
(3) Complex to Simple.
(4) Rational to Empirical.

 

30. Variability in learning styles of students :

(1) should be valued and seen as a reflection of human diversity.
(2) should be ignored and attempts should be made to bring uniformity in learning styles.
(3) should not be taken into consideration during teaching-learning process.
(4) should be seen as a barrier and hindrance to teaching-learning process.

 

CTET Previous Year Question Papers for CDP
June - 2011	Jan - 2012	Nov - 2012
July - 2013	Feb - 2014	Sep - 2014
Feb - 2015	Sep - 2015	Jan - 2016
Feb - 2016	Sep - 2016	Dec - 2018
Dec - 2019	July - 2019	Jan - 2021
Dec - 2022	Jan - 2022	Aug - 2023
Jan - 2023	Jan - 2024	July - 2024
Dec - 2024

 

PART - I / भाग - I

---

Direction : Answer the following questions (Q. Nos 31 to 60) by selecting the correct/most appropriate options.
निर्देश : निम्नलिखित प्रश्नों (प्रश्न संख्या 31 से 60) के उत्तर सही/सबसे उपयुक्त विकल्पों का चयन करके दीजिए।

 

31. Which of the following statements about nature of mathematics are most appropriate (निम्नलिखित में से कौन-से कथन गणित की प्रकृति के बारे में सबसे उपयुक्त हैं)
A. It helps the child to be creative. (यह बच्चे को सृजनात्मक बनने में सहायता करता है)
B. It helps in nurturing the child’s imagination. (यह बच्चे की कल्पना को पोषित करने में सहायता करता है)
C. It is based on deductive reasoning. (यह निगमनात्मक विवेचन (तर्क) पर आधारित है)
D. It is always convergent. (यह हमेशा अभिसारी होता है)
Choose the correct option :

(1) A, B and C
(2) B and C
(3) A and C
(4) A and B

32. To develop appreciation for mathematics among children, a teacher performs the following activities in the class. Choose the one which is Not effective to achieve her objective (बच्चों में गणितीय अभिरुचि को विकसित करने के लिए, एक अध्यापिका निम्नलिखित गतिविधियाँ अपनी कक्षा में करवाती है। इनमें से वह चुनिए जो उसके उद्देश्य को पूरा करने में प्रभावी नहीं है)

(1) She always praises the student who achieves highest marks in the class in the term-end examination. (वह हमेशा उस विद्यार्थी की प्रशंसा करती है जो कक्षा में सत्रान्त परीक्षा में सबसे अधिक अंक प्राप्त करता/करती है)
(2) She shows to children the videos on Indian mathematicians and their contributions (वह बच्चों को भारतीय गणितज्ञों और उनके योगदानों के वीडियो दिखाती है)
(3) She gives mathematical puzzles and magic squares to be solved in the class (वह कक्षा में गणितीय पहेलियाँ और जादुई वर्ग हल करने के लिए देती है)
(4) She establishes a mathematics corner in her class where students can perform various mathematical activities (उन्होंने अपनी कक्षा में एक गणितीय कोना बनाया है जहाँ पर विद्यार्थी विभिन्न गणितीय गतिविधियाँ कर सकते हैं)

 

33. Which of the following statements is not correct (निम्नलिखित कथनों में से कौन-सा सही नहीं है)

(1) Errors of the students give information about their thought process (विद्यार्थियों की त्रुटियाँ उनके सोचने की प्रक्रिया (चिंतन) के बारे में जानकारी देती हैं)
(2) Errors in mathematics are part of learning (गणित में त्रुटियाँ अधिगम का हिस्सा होती हैं)
(3) Errors in mathematics help teachers in planning their lessons (गणित में त्रुटियाँ शिक्षकों को उनके पाठ की योजना बनाने में मदद करती हैं)
(4) Errors of the students should be overlooked as pointing errors will demotivate them (विद्यार्थियों की त्रुटियों को अनदेखा कर देना चाहिए क्योंकि त्रुटियों की ओर इशारा उनको प्रेरणाहीन करेगा)

34. Which of the following statements is Not correct about assessment (आकलन के बारे में निम्नलिखित में से कौन-सा कथन सही नहीं है)

(1) Norm-referenced assessment is useful in diagnostic testing and remedial teaching (मानक-संदर्भित आकलन नैदानिक परीक्षण और उपचारात्मक शिक्षण में उपयोगी है)
(2) Criterion-referenced assessment is to evaluate the mastery learning of the students (मानदंड-संदर्भित आकलन विद्यार्थियों की अधिगम में निपुणता का मूल्यांकन करना है)
(3) Criterion-referenced assessment is useful in diagnostic testing and remedial teaching (मानदंड-संदर्भित आकलन नैदानिक परीक्षण और उपचारात्मक शिक्षण में उपयोगी है)
(4) Norm-referenced assessment tells us where a student stands as compared to other students in his/her performance (मानक-संदर्भित आकलन हमें बताता है कि एक विद्यार्थी अपने प्रदर्शन में अन्य विद्यार्थियों की तुलना में कहाँ खड़ा/खड़ी है)

 

Number System	Click Here
Addition and Subtraction	Click Here
Division	Click Here
Face Value and Place Value	Click Here
LCM and HCF	Click Here
Average	Click Here
Percentage	Click Here
Profit and Loss	Click Here
Speed, Distance and Time	Click Here
Money	Click Here
Measurement of Time	Click Here
Area and Volume	Click Here
Geometry and Shapes	Click Here
Data Handling	Click Here

 

35. Mathematical learning material (गणितीय अधिगम सामग्री)
A. Helps teachers in demonstrating the formulae (सूत्र के प्रदर्शन में शिक्षकों की मदद करती है)
B. Helps students in self-learning (स्वतः अधिगम में विद्यार्थियों की मदद करती है)
C. Helps teachers in providing instructions (निर्देश देने में शिक्षकों की मदद करती है)
D. Develops learning environment in the class (कक्षा में अधिगम वातावरण का निर्माण करने में मदद करती है)
Choose the correct option :

(1) C and D
(2) A and B
(3) B and D
(4) B and C

36. According to the National Education Policy (NEP) 2020, Olympiads and competitions in various subjects will be __________ across the country (राष्ट्रीय शिक्षा नीति (NEP) 2020 के अनुसार, देश-भर में विभिन्न विषयों में ओलिंपियाड और प्रतियोगिताएँ ................. होंगी)

(1) Made easier (सरल)
(2) Strengthened (मज़बूत)
(3) Discouraged (हतोत्साहित)
(4) Reduced (कम)

37. Concepts like more-less, long-short, far-near, big-small, etc. are (अधिक-कम, लम्बा-छोटा, दूर-समीप, बड़ा-छोटा, आदि अवधारणाएँ)

(1) Vague terms for comparison (तुलना के लिए अस्पष्ट शब्द हैं)
(2) Antonyms, not necessary for learning mathematics (विलोम शब्द हैं, जो गणित सीखने के लिए आवश्यक नहीं हैं)
(3) Simply English language adjectives (सीधे शब्दों में अंग्रेज़ी भाषा विशेषण हैं)
(4) Important pre-number concepts (महत्त्वपूर्ण पूर्व-संख्या (प्री-नम्बर) अवधारणाएँ हैं)

 

38. According to the National Curriculum Framework, 2005, classroom researches have indicated a fairly systematic devaluation of girls as incapable of mastering mathematics even when they perform well in mathematics. What is the most appropriate reason for this (राष्ट्रीय पाठ्यचर्या रूपरेखा, 2005 के अनुसार, कक्षाओं के ऊपर किए गए शोध बताते हैं कि लड़कियों को गणित में 'विशेषज्ञता' के योग्य न मानकर उनका काफी व्यवस्थित अवमूल्यन होता है जबकि वे गणित में अच्छा प्रदर्शन करती हैं। इसका सबसे उपयुक्त कारण क्या है)

(1) Poor performance of girls in mathematics is due to the fear of mathematics prevalent in them (गणित में लड़कियों का खराब प्रदर्शन उनके गणित के प्रति प्रचलित भय के कारण होता है)
(2) Mathematics, by its nature, is a male-dominated subject (गणित, अपनी प्रकृति द्वारा ही, पुरुष-प्रधान विषय है)
(3) Gendered constructs of society have led to the belief that boys use more innovative strategies for problem-solving and thus have better conceptual understanding (समाज की लिंग संबंधी धारणाएँ इस मान्यता की ओर ले जाती हैं कि लड़के समस्या समाधान की ज़्यादा नवीन कार्यविधियाँ उपयोग करते हैं और इसलिए उन्हें बेहतर अवधारणात्मक समझ होती है)
(4) The mathematical abilities in boys are innate (लड़कों में गणितीय क्षमताएँ जन्मजात हैं)

39. Classroom researches have shown that most of the students find mathematics more difficult than the other subjects they study in the same class. Which of the following aspects of the nature of mathematics adds to this fear (कक्षायी शोध यह दर्शाते हैं कि अधिकांश विद्यार्थी गणित को उसी कक्षा में जो अन्य विषय वे पढ़ते हैं, उनसे अधिक कठिन समझते हैं। गणित की प्रकृति का निम्नलिखित में से कौन-सा पहलू इस भय को बढ़ाता है)

(1) The vast knowledge base of mathematics (गणित का विस्तृत ज्ञान-भंडार)
(2) The scope of multiple answers to a given question in mathematics (गणित में दिए गए प्रश्न के अनेक उत्तर होने की व्यापकता)
(3) The scope of a number of different methods to solve a problem in mathematics (गणित में किसी समस्या का समाधान करने के लिए कई अलग-अलग प्रणालियों की व्यापकता)
(4) The abstract nature of primary concepts in mathematics (गणित में प्राथमिक अवधारणाओं की अमूर्त प्रकृति)

40. Who among the following has worked in the field of mathematical astronomy (निम्नलिखित में से किसने गणितीय खगोल-विज्ञान के क्षेत्र में काम किया है)

(1) Aryabhatta (आर्यभट्ट)
(2) Bhaskara I (भास्कर 1)
(3) Ramanujan (रामानुजन)
(4) Mahavira (महावीर)

41. A vegetable seller was selling spinach for Rs. 60 per kg. Sonu purchased 350g of spinachfor which the vegetable seller took Rs. 21 (Rs. 6 + Rs. 6 + Rs. 6 + Rs. 3) from Sonu. Which of the following statements is/are true regarding the mathematical skills used by the vegetable seller (एक सब्ज़ी बेचने वाला पालक ₹60 प्रति किग्रा बेच रहा था। सोनू ने 350 ग्राम पालक लिया जिसके लिए सब्ज़ी बेचने वाले ने सोनू से ₹ 21 (₹6+6+6+₹3) लिए । सब्ज़ी बेचने वाले द्वारा प्रयोग में लाए गए इस गणितीय कौशल के सम्बन्ध में निम्नलिखित में से कौन-सा/से कथन सत्य है/हैं)
A. This mathematical skill is ambiguous (यह गणितीय कौशल अस्पष्ट है)
B. This skill is not useful to solve mathematical problems in class (यह कौशल कक्षा में गणितीय प्रश्नों को हल करने के लिए लाभदायक नहीं है)
C. Such skills help in developing alternate strategies for solving mathematical problems (ऐसे कौशल गणितीय प्रश्नों को हल करने के वैकल्पिक तरीकों को विकसित करने में सहायक होते हैं)
Choose the correct option :

(1) A and B
(2) Only A
(3) Only B
(4) Only C

 

CTET Previous Year Question Papers for Mathematics

    Explore comprehensive solutions and answer keys for CTET Mathematics, Paper 1 from previous years. Our collection includes detailed question papers, solutions, and expert analysis to help you prepare effectively for the Central Teacher Eligibility Test. Access valuable resources and enhance your exam strategy with real exam questions and solutions.

CTET June 2011, Paper - 1	Click Here
CTET Jan 2012, Paper - 1	Click Here
CTET Nov 2012, Paper - 1	Click Here
CTET July 2013, Paper - 1	Click Here
CTET Feb 2014, Paper - 1	Click Here
CTET Sep 2014, Paper - 1	Click Here
CTET Feb 2015, Paper - 1	Click Here
CTET Sep 2015, Paper - 1	Click Here
CTET Jan 2016, Paper - 1	Click Here
CTET Feb 2016, Paper - 1	Click Here
CTET Sep 2016, Paper - 1	Click Here
CTET Dec 2018, Paper - 1	Click Here
CTET Dec 2019, Paper - 1	Click Here
CTET July 2019, Paper - 1	Click Here
CTET Jan 2021, Paper - 1	Click Here
CTET Dec 2022, Paper - 1	Click Here
CTET Jan 2022, Paper - 1	Click Here
CTET Aug 2023, Paper - 1	Click Here
CTET Jan 2023, Paper - 1	Click Here
CTET Jan 2024, Paper - 1	Click Here
CTET July 2024, Paper - 1	Click Here
CTET Dec 2024, Paper - 1	Click Here

 

42. Which of the following depicts a situation where children are constructing knowledge on their own (निम्नलिखित में से कौन-सी परिस्थिति यह दर्शाती है कि बच्चे ज्ञान का निर्माण स्वयं कर रहे हैं)

(1) The best student in the class reads aloud the multiplication tables and rest of the students repeat after him/her (कक्षा का सर्वोत्तम छात्र/छात्रा पहाड़ों को ऊँचे स्वर में पढ़ रहा/रही है और बाकी के विद्यार्थी उसके पीछे-पीछे दोहरा रहे हैं)
(2) Children are reciting multiplication tables in a chorus (बच्चे एक साथ पहाड़ों का कविता-पाठ कर रहे हैं)
(3) Children are given manipulatives like number grids, tokens arranged in rectangular arrays and they are exploring multiplication patterns using them (बच्चों को हस्तकौशल सामग्री जैसे संख्याओं के ग्रिड, आयताकार सारणियों में व्यवस्थित गीटियाँ दी गई हैं और वे इनका प्रयोग कर गुणन के पैटर्न खोज रहे हैं)
(4) Teacher has written incomplete multiplication tables on blackboard and children are completing the tables by writing them on blackboard (शिक्षिका ने श्यामपट्ट पर अधूरे पहाड़े लिखे हैं और बच्चे उन पहाड़ों को श्यामपट्ट पर लिखकर पूरा कर रहे हैं)

 

43. Which of the following is the most appropriate way to help a primary school learner visualize the equivalence between the fractions 2/3 and 4/6 (निम्नलिखित में से कौन-सा प्राथमिक विद्यालय के शिक्षार्थी को भिन्न 2/3 और 4/6 के बीच तुल्यता की कल्पना करने में मदद करने का सबसे उपयुक्त तरीका है)

(1) Using Division method (विभाजन (भाग) विधि का उपयोग)
(2) Using LCM (Least Common Multiple) method (लघुतम समापवर्त्य विधि का उपयोग)
(3) Using Fraction Discs (भिन्न डिस्क का उपयोग)
(4) Using Calculators (कैल्कुलेटरों का उपयोग)

44. A teacher uses role play method in mathematics class. Her aim is (एक शिक्षिका गणित कक्षा में रोल प्ले (भूमिका निर्वाह) विधि का उपयोग करती है। उसका उद्देश्य है)

(1) Keeping children busy (बच्चों को व्यस्त रखना)
(2) Projecting ideas (विचारों का बहिर्वेशन)
(3) Entertaining children (बच्चों का मनोरंजन)
(4) Maintaining discipline (अनुशासन बनाए रखना)

 

45. Subitizing plays an important role in developing the number sense. Which of the following is an example of a student demonstrating the skill of subitizing (संख्या बोध विकसित करने में उपकरना (सबिटाइज़िंग) एक महत्त्वपूर्ण भूमिका निभाती है । निम्नलिखित में से कौन-सा उदाहरण है जो विद्यार्थी में उपकरना के कौशल का प्रदर्शन करता है)

(1) Student recognizes the number 6 as 1 added to 5 (विद्यार्थी संख्या 6 की पहचान 5 में 1 जोड़ने के रूप में करता है)
(2) Student rolls a die and is able to say it is four without actually counting the dots (विद्यार्थी एक पासा उछालता है और बिना बिन्दुओं (डॉट्स) को गिने यह बताने में सक्षम है कि यह चार है)
(3) Student recognizes the number 4 as the number with 1 taken away from 5 (विद्यार्थी संख्या 4 की पहचान 5 में से 1 निकालने के रूप में करता है)
(4) Student recognizes the number 5 as the successor of 4 (विद्यार्थी संख्या 5 की पहचान 4 के परवर्ती के रूप में करता है)

 

46. Priyadarshini mixed 4·8 kg of almonds, 2500 g of raisin and 3·5 kg of cashews and packed the mixture equally into three dozen packets. What is the weight of each packet ?

(1) 650 g
(2) 250 g
(3) 300 g
(4) 500 g

47. The side of a square is 5 cm. How many times will the new area become, if the side of the square is doubled ?

(1) 8 times
(2) 2 times
(3) 3 times
(4) 4 times

48. Which one of the following groups have all 3-dimensional shapes ?

(1) Cube, Cuboid, Semi-circle, Cone
(2) Cube, Cuboid, Circle, Cone
(3) Cube, Cuboid, Circle, Triangle
(4) Cube, Cuboid, Sphere, Cylinder

 

49. Sangeeta wants to buy a soap that costs Rs. 10. She has a five-rupee coin, 2 one-rupee coins and 5 fifty-paise coins. How much more money does she need to buy the soap ?

(1) Rs. 2·50
(2) Rs. 0·50
(3) Rs. 1·50
(4) Rs. 2·00

 

 

50. Select the group of fractions in an ascending order :

(1) 1/4 < 1/3 < 1/2
(2) 1/2 < 1/4 < 1/3
(3) 1/2 < 1/4 < 1/2
(4) 1/3 < 1/4 < 1/2

51. What is the missing number in the pattern given below
1, 6, 15, ____, 45, 66, 91

(1) 36
(2) 28
(3) 32
(4) 25

52. Read the following table

Blood Group	Number of Students
A	9
B	6
O	12
AB	3
Total	30

What is the ratio of the most common and rarest blood groups

(1) 1 : 4
(2) 1 : 3
(3) 4 : 1
(4) 3 : 1

 

53. Which of the following statements is not true

(1) A kite becomes a rectangle if its opposite angles are equal.
(2) A rectangle becomes a square if all its sides are equal.
(3) A rhombus becomes a square if all its angles are equal.
(4) A parallelogram becomes a rectangle if all its angles are equal.

 

54. Ammini is arranging 36 identical squares in the form of different rectangles. How many different types of rectangles can she make with these squares

(1) Eight
(2) Four
(3) Five
(4) Six

 

55. Rubina started her journey by car at 16:50 hours and finished at 21:15 hours on the same day. The time taken in completing the journey is

(1) 4 hours 35 minutes
(2) 3 hours 25 minutes
(3) 4 hours 25 minutes
(4) 3 hours 35 minutes

 

56. A whole number is added to 100 and the same number is subtracted from 100. The sum of the two resulting numbers so obtained is

(1) 200
(2) 0
(3) 50
(4) 100

 

57. ‘One hundred lakh’ is also known as

(1) One billion
(2) Ten crore
(3) One crore
(4) One million

 

58. Which of the following arrangements represents a descending order of numbers

(1) 10·5, 1·50, 1·055, 1·05, 1·005, 0·155
(2) 1·05, 1·005, 1·50, 1·055, 10·5, 0·155
(3) 10·5, 1·05, 1·055, 1·50, 1·005, 0·155
(4) 10·5, 1·50, 1·05, 1·055, 1·005, 0·155

59. Which of the following is not a factor of 3630

(1) 11
(2) 3
(3) 5
(4) 9

 

60. The sum of 5 – 5 + 5 – 5 + 5 – 5 ……, to odd number of terms is :

(1) 15
(2) 0
(3) – 5
(4) 5

 

CTET Previous Year Question Papers for Mathematics
June - 2011	Jan - 2012	Nov - 2012
July - 2013	Feb - 2014	Sep - 2014
Feb - 2015	Sep - 2015	Jan - 2016
Feb - 2016	Sep - 2016	Dec - 2018
Dec - 2019	July - 2019	Jan - 2021
Dec - 2022	Jan - 2022	Aug - 2023
Jan - 2023	Jan - 2024	July - 2024
Dec - 2024

 

PART - III / भाग - III

---

Direction : Answer the following questions (Q. Nos 61 to 90) by selecting the correct/most appropriate options.
निर्देश : निम्नलिखित प्रश्नों (प्रश्न संख्या 31 से 60) के उत्तर सही/सबसे उपयुक्त विकल्पों का चयन करके दीजिए।

 

61. A teacher wants to select synchronous communication with her students for teaching EVS. Which of the following will she choose (एक शिक्षिका ईवीएस शिक्षण के लिए अपने विद्यार्थियों के साथ तुल्यकालिक (सिन्क्रोनस) सम्प्रेषण का चयन करना चाहती है। वह निम्नलिखित में से किसे चुनेगी)

(1) Phone calls, pre-recorded videos, tele-conferencing (फोन कॉल, प्री-रिकॉर्डेड वीडियो, टेली-कॉन्फ्रेंसिंग)
(2) E-mail, social media posts, phone calls (ई-मेल, सोशल मीडिया पोस्ट, फोन कॉल)
(3) Instant messaging, blogs, tele-conferencing (त्वरित संदेश, ब्लॉग, टेली-कॉन्फ्रेंसिंग)
(4) Video conferencing, online chat sessions, phone calls (वीडियो कॉन्फ्रेंसिंग, ऑनलाइन चैट सत्र, फोन कॉल)

62. If theme Travel : Railway Station depicts utilisation of a community resource in EVS, which of the following will complete – theme Food : __________ (यदि थीम यात्रा: रेलवे स्टेशन ईवीएस में एक सामुदायिक संसाधन के उपयोग को दर्शाता है, तो निम्नलिखित में से कौन पूरा करेगा – थीम् भोजन :................)

(1) Agricultural farm (कृषि फार्म)
(2) Forest (जंगल)
(3) Shopkeeper (दुकानदार)
(4) Farmer (किसान)

 

CTET 2025 Paper 2 Note PDF Download

SL	Subjects	Links
1	CDP	Click
2	Mathematics & Science	Click
3	Social Studies	Click
4	English	Click
5	Hindi	Click
6	Assamese	Click
7	Bengali	Click

 

63. While teaching EVS, a teacher’s statement/question, which encourages students to elaborate on an answer either on their own or from the response of their peers, is : (ईवीएस शिक्षण के दौरान, एक शिक्षक का बयान/प्रश्न जो विद्यार्थियों को स्वयं या अपने साथियों की प्रतिक्रियाओं से उत्तर को विस्तृत करने के लिए प्रोत्साहित करता है)

(1) Probing (खोजपूर्ण प्रश्न)
(2) Conditioning (कंडीशनिंग)
(3) Chaining (चेनिंग)
(4) Trial and error (परीक्षण और त्रुटि)

64. Anita prepares a unit plan to teach the theme Family. Which of the following will be the title of her unit plan (अनीता परिवार थीम को पढ़ाने के लिए एक इकाई योजना तैयार करती है। निम्नलिखित में से कौन-सा उसकी इकाई योजना का शीर्षक होगा)

(1) Families : Migrating families (परिवार: घुमंतु परिवार)
(2) Types of Family : Nuclear and Joint (परिवार के प्रकार: एकल और संयुक्त)
(3) Family : Relationships within a Family (परिवार : एक परिवार के भीतर संबंध)
(4) Family : Relationships, Gender Roles, Occupations, as socio-cultural entity in changing times (परिवार: संबंध, लिंग भूमिकाएँ, व्यवसाय, बदलते समय में सामाजिक-सांस्कृतिक इकाई के रूप में)

 

65. Ms. Sheetal likes to use stories and poems in primary classes to explain various concepts of EVS. The most appropriate logic for her using stories and poems is to : (श्रीमती शीतल ईवीएस की विभिन्न अवधारणाओं को समझाने के लिए प्राथमिक कक्षाओं में कहानियों और कविताओं का उपयोग करना पसंद करती हैं। उनके द्वारा कहानियों और कविताओं के प्रयोग का सबसे उपयुक्त तर्क है)
A. complete the EVS syllabus as well as students have heard them before coming to school  (ईवीएस के पाठ्यक्रम को पूरा करना साथ ही साथ विद्यार्थियों का स्कूल में आने से पहले इनको सुना होना)
B. encourage the students to write their own poems and stories  (विद्यार्थियों को अपनी कविताओं और कहानियों को लिखने के लिए प्रोत्साहित करना)
C. make the students aware of diversity in language and culture  (विद्यार्थियों को भाषा और संस्कृति में विविधता के बारे में जागरूक बनाना)
D. make the lessons more interactive, enjoyable and interesting  (पाठों को अधिक संवादात्मक, सुखद और दिलचस्प बनाना)
Choose the correct option  (सही विकल्प चुनिए) : 

(1) B and C
(2) A and B
(3) B, C and D
(4) A, C and D

 

66. Which of the following options is a major objective of teaching EVS from classes I to V (निम्नलिखित में से कौन-सा विकल्प कक्षा I से V तक ईवीएस पढ़ाने का एक मुख्य उद्देश्य है)

(1) Acquiring skills to carry out hands-on activities independently (स्वतंत्र रूप से व्यावहारिक क्रियाकलापों को करने के लिए कौशल प्राप्त करना)
(2) Preparing students for studying science at the middle level(विद्यार्थियों को मिडिल स्तर पर विज्ञान पढ़ने के लिए तैयार करना)
(3) Developing in-depth understanding of the basic concepts of the subject(विषय की मूल अवधारणाओं की गहन समझ विकसित करना)
(4) Helping learners link classroom learning to life outside the school(शिक्षार्थियों को कक्षा के अधिगम को स्कूल के बाहर के जीवन से जोड़ने में मदद करना)

 

67. An EVS teacher demonstrates an experiment in class in which an egg sinks in a tumbler with water, but floats upon adding salt to the water. Which of the following is the most appropriate explanation she can give to students’ enquiry(एक ईवीएस शिक्षक कक्षा में एक प्रयोग प्रदर्शित करता है जिसमें एक अंडा पानी के गिलास में डूब जाता है, लेकिन पानी में नमक मिलाने पर तैरता है। विद्यार्थियों की पूछताछ के लिए वह निम्नलिखित में से कौन-सी सबसे उपयुक्त व्याख्या दे सकती है)

(1) Allow each student to conclude on their own by adding different items in water(प्रत्येक विद्यार्थी को पानी में विभिन्न वस्तुएँ डालकर स्वयं निष्कर्ष निकालने दें)
(2) The egg floats due to density of water(पानी के घनत्व के कारण अंडा तैरता है)
(3) You will learn the correct reason in higher classes(आप उच्च कक्षाओं में सही कारण सीखेंगे)
(4) Conduct and observe the experiment with different amounts of salt(अलग-अलग मात्रा में नमक के साथ प्रयोग करें और उसका अवलोकन करें)

68. Read the following statements and choose the correct option(निम्नलिखित कथनों को पढ़िए तथा सही विकल्प का चयन कीजिए)
Assertion (A) : Learning of EVS needs to be oriented to process skills relating to observation, identification, classification, etc(ईवीएस के सीखने को अवलोकन, पहचान, वर्गीकरण, आदि से संबंधित प्रक्रिया कौशल के लिए उन्मुख होने की आवश्यकता है)
Reason (R) : Through acquiring various process skills, the learning outcomes of EVS learning are expected to be achieved(विभिन्न प्रक्रिया कौशल प्राप्त करने के माध्यम से, ईवीएस के सीखने के परिणामों को हासिल करने की संभावना होती है)

(1) (A) is false, but (R) is true. 
(2) Both (A) and (R) are true and (R) is the correct explanation of (A).
(3) Both (A) and (R) are true, but (R) is not the correct explanation of (A).
(4) (A) is true, but (R) is false. 

69. An EVS teacher should lay emphasis on __________ while preparing question paper for summative assessment(एक ईवीएस शिक्षक को योगात्मक मूल्यांकन के लिए प्रश्न पत्र तैयार करते समय ................ पर जोर देना चाहिए)

(1) Length and objectives of the question paper(प्रश्न पत्र की लंबाई और उद्देश्य)
(2) Content coverage and objectives of the question paper( प्रश्न पत्र की सामग्री कवरेज और उद्देश्य)
(3) Total marks and content coverage of the question paper(प्रश्न पत्र के कुल अंक और सामग्री कवरेज)
(4) Length and total marks of the question paper(प्रश्न पत्र की लंबाई और कुल अंक)

 

70. Which of the following is not a learning outcome in EVS for students of Class III(कक्षा III के विद्यार्थियों के लिए ईवीएस में निम्नलिखित में से कौन-सा सीखने का परिणाम (अधिगम प्रतिफल) नहीं है)

(1) Voices opinion on good and bad touch(अच्छे और बुरे स्पर्श पर अपनी राय व्यक्त करना)
(2) Voices opinion on issues observed/experienced and relates to social practices such as discrimination in ownership of resources(देखे गए/अनुभव किए गए मुद्दों पर आवाज उठाना और समाज की प्रथाओं से संबंधित करना जैसे संसाधनों के स्वामित्व में भेदभाव)
(3) Observes rules in few local, indoor, outdoor games(कुछ स्थानीय, इनडोर, आउटडोर खेलों में नियमों का अवलोकन करना)
(4) Identifies directions of classroom(कक्षा की दिशाओं की पहचान करना)

 

71. You have to select EVS textbooks for your students of classes III to V. Which of the following criteria is most appropriate for this purpose(आपको कक्षा III से V तक के अपने विद्यार्थियों के लिए ईवीएस पाठ्य-पुस्तकों का चयन करना है। इस उद्देश्य के लिए निम्नलिखित में से कौन-सा मानदंड सबसे उपयुक्त है)

(1) Pictures in the book should be big and colourful (पुस्तक में चित्र बड़े और रंगीन होने चाहिए)
(2) The language should be simple and according to the mental level of students(भाषा सरल और विद्यार्थियों के मानसिक स्तर के अनुसार होनी चाहिए)
(3) The textbook should be illustrated and appealing to students(पाठ्य-पुस्तक को सचित्र और विद्यार्थियों के लिए आकर्षक होना चाहिए)
(4) The textbook should be child-oriented and devoid of any stereotypes or derogatory attitudes based on gender, caste, class and religion(पाठ्य-पुस्तक बाल-उन्मुख होनी चाहिए तथा लिंग, जाति, वर्ग और धर्म के आधार पर किसी भी रूढ़िवादिता या अपमानजनक व्यवहार से रहित होनी चाहिए)

72. Read the following statements and choose the correct option(निम्नलिखित कथनों को पढ़िए तथा सही विकल्प का चयन कीजिए):
Assertion (A) : At the primary level EVS has themes instead of topics(प्राथमिक स्तर पर ईवीएस में विषयों के बजाय थीम हैं)
Reason (R) : Theme-based EVS learning is easy for teachers and students as compared to topics(प्राथमिक स्तर पर ईवीएस में विषयों के बजाय थीम हैं)

(1) (A) is false, but (R) is true. 
(2) Both (A) and (R) are true and (R) is the correct explanation of (A).
(3) Both (A) and (R) are true, but (R) is not the correct explanation of (A).
(4) (A) is true, but (R) is false. 

73. You want to encourage hands-on activities for students of EVS. Which of the following is the most appropriate activity(आप ईवीएस के विद्यार्थियों के लिए व्यावहारिक गतिविधियों को प्रोत्साहित करना चाहते हैं। निम्नलिखित में से कौन-सी क्रिया सबसे उपयुक्त है)

(1) Map reading from a globe(ग्लोब से नक्शा पढ़ना)
(2) Collecting coins of different countries(विभिन्न देशों के सिक्के एकत्रित करना)
(3) Developing an EVS kit from available material(उपलब्ध सामग्री से ईवीएस किट विकसित करना)
(4) Drawing parts of different plants on a chart(एक चार्ट पर विभिन्न पौधों के भागों का चित्र बनाना)

 

74. Formative assessment of EVS is _______(ईवीएस के लिए रचनात्मक आकलन ............. है)
A. Assessment for learning(सीखने के लिए आकलन)
B. Assessment of learning(सीखने का आकलन)
C. Assessment as learning(अधिगम के रूप में आकलने)
D. Assessment about learning(सीखने के बारे में आकलन)
Choose the correct option : 

(1) C and D
(2) A and B
(3) A and C
(4) B and C

75. Read the following statements and choose the correct option(निम्नलिखित कथनों को पढ़िए तथा सही विकल्प का चयन कीजिए )
Assertion (A) : Field trips are an effective pedagogical strategy in EVS(ईवीएस में क्षेत्र भ्रमण प्रभावी शिक्षणशास्त्रीय रणनीति हैं)
Reason (R) : Field trips promote memorisation of objects, events and places(क्षेत्र भ्रमण वस्तुओं, घटनाओं और स्थानों की याददाश्त को बढ़ावा देती हैं)

(1) (A) is false, but (R) is true. 
(2) Both (A) and (R) are true and (R) is the correct explanation of (A).
(3) Both (A) and (R) are true, but (R) is not the correct explanation of (A).
(4) (A) is true, but (R) is false.

 

CTET Previous Year Question Papers for EVS

    Explore comprehensive solutions and answer keys for CTET EVS, Paper 1 from previous years. Our collection includes detailed question papers, solutions, and expert analysis to help you prepare effectively for the Central Teacher Eligibility Test. Access valuable resources and enhance your exam strategy with real exam questions and solutions.

CTET June 2011, Paper - 1	Click Here
CTET Jan 2012, Paper - 1	Click Here
CTET Nov 2012, Paper - 1	Click Here
CTET July 2013, Paper - 1	Click Here
CTET Feb 2014, Paper - 1	Click Here
CTET Sep 2014, Paper - 1	Click Here
CTET Feb 2015, Paper - 1	Click Here
CTET Sep 2015, Paper - 1	Click Here
CTET Jan 2016, Paper - 1	Click Here
CTET Feb 2016, Paper - 1	Click Here
CTET Sep 2016, Paper - 1	Click Here
CTET Dec 2018, Paper - 1	Click Here
CTET Dec 2019, Paper - 1	Click Here
CTET July 2019, Paper - 1	Click Here
CTET Jan 2021, Paper - 1	Click Here
CTET Dec 2022, Paper - 1	Click Here
CTET Jan 2022, Paper - 1	Click Here
CTET Aug 2023, Paper - 1	Click Here
CTET Jan 2023, Paper - 1	Click Here
CTET Jan 2024, Paper - 1	Click Here
CTET July 2024, Paper - 1	Click Here
CTET Dec 2024, Paper - 1	Click Here

 

76. With respect to Gujarat, the locations of Uttar Pradesh and Andhra Pradesh, respectively, are(गुजरात के सापेक्ष, उत्तर प्रदेश और आंध्र प्रदेश की क्रमशः स्थितियाँ हैं)

(1) North-West; South-West (उत्तर-पश्चिम; दक्षिण-पश्चिम)
(2) North-East; South-West(उत्तर-पूर्व; दक्षिण-पश्चिम)
(3) North-East; South-East(उत्तर-पूर्व; दक्षिण-पूर्व)
(4) North-West; South-East(उत्तर-पश्चिम; दक्षिण-पूर्व)

77. Rama plays cricket with his friends every evening. Which energy does he use to play cricket(रामा प्रत्येक शाम को अपने दोस्तों के साथ क्रिकेट खेलता है। वह क्रिकेट खेलने में कौन-सी ऊर्जा का उपयोग करता है)

(1) Light energy(प्रकाश ऊर्जा)
(2) Chemical energy(रासायनिक ऊर्जा)
(3) Muscular energy(मांसपेशियों की ऊर्जा)
(4) Sound energy(ध्वनि ऊर्जा)

78. When we burn fuels we get(जब हम ईंधन जलाते हैं तो हमें प्राप्त होती है/होते हैं)

(1) Only light energy(केवल प्रकाश ऊर्जा)
(2) Heat and light energy(ऊष्मा एवं प्रकाश ऊर्जा)
(3) Mechanical and light energy(यांत्रिक एवं प्रकाश ऊर्जा)
(4) Light and sound energy(प्रकाश एवं ध्वनि ऊर्जा)

 

79. Which one of the following is ‘sticky rice’ and is a common variety of rice in Assam(निम्नलिखित में से कौन-सी असम में खाए जाने वाले चावलों की एक सामान्य किस्म है जो पकने के बाद चिपचिपे (स्टिकी) हो जाते हैं)

(1) Bora rice(बोरा चावल)
(2) Arborio rice(अरबोरीयो चावल)
(3) Bomba rice(बोम्बा चावल)
(4) Ponni rice(पोन्नी चावल)

 

80. Select from the following the best period of the year for the people of Bihar to start a bee-keeping programme(बिहार राज्य के लोगों के लिए निम्नलिखित में से मधुमक्खी-पालन कार्यक्रम आरम्भ करने के वर्ष की सर्वश्रेष्ठ अवधि चुनिए)

(1) October to December
(2) February to April
(3) April to June
(4) August to October

 

81.

Column A	Column B
A. Cumin (जीरा)	I. Appears like a nail (कील की तरह दिखता है)
B. Saffron (केसर)	II. Originated in South America (दक्षिणी अमेरिका से उत्पत्ति)
C. Chillies (मिर्च)	III. Yellow in colour (पीले रंग का)
D. Clove (लौंग)	IV. Small but fragrant (छोटा परन्तु खुशबूदार)

(1) A - I, B - III, C - II, D - IV
(2) A - IV, B - III, C - II, D - I
(3) A - III, B - IV, C - I, D - II
(4) A - IV, B - I, C - III, D - II

82. The coastal State/Union Territory of Bay of Bengal is(बंगाल की खाड़ी का तटवर्ती राज्य/केन्द्र शासित प्रदेश है)

(1) Odisha
(2) Karnataka
(3) Kerala
(4) Telangana

83. Consider the following statements about forests(जंगलों के बारे में निम्नलिखित कथनों पर विचार कीजिए) :
A. ‘Torang’ means forest in Kuduk language(कुडुक भाषा में 'तोरांग' का मतलब जंगल है)
B. The Village Council (Panchayat) in Jharkhand decides which family will get how much land for farming, by lottery(झारखंड में, ग्राम परिषद् (पंचायत) लॉटरी के माध्यम से यह तय करती है कि किस परिवार को कृषि के लिए कितनी भूमि मिलेगी)
C. The Right to Forest Act, 2007 gives the rights to people who have been living in the forest for at least 15 years(जंगल अधिकार कानून, 2007 उन लोगों को अधिकार दिलाता है जो कम-से-कम 15 वर्षों से जंगलों में रह रहे हैं)
D. About three-fourth people in Mizoram are linked to the forests (मिज़ोरम में लगभग तीन-चौथाई लोग जंगलों से जुड़े हुए हैं)
The correct statements are :

(1) B and C
(2) A and C
(3) A and B
(4) A and D

84. What is the mass of an object with a density of 24 g/mL and a volume of 6 mL(24 g/mL घनत्व और 6mL आयतन वाली वस्तु का द्रव्यमान क्या होगा)

(1) 146 g
(2) 142 g
(3) 143 g
(4) 144 g

85. Consider the following statements about snakes and identify the incorrect one from the following(साँपों के बारे में निम्नलिखित कथनों पर विचार कीजिए तथा निम्नलिखित में से ग़लत कथन को चिह्नित कीजिए)

(1) They swallow their food whole(वे अपने भोजन (शिकार) को पूरा निगल जाते हैं)
(2) Snakes have sharp teeth(साँपों के दाँत नुकीले होते हैं)
(3) Poisonous snakes have fangs(जहरीले साँपों के डसने वाले दाँत होते हैं)
(4) They chew up their prey(वे अपने शिकार को चबाकर खाते हैं)

 

86. Bronze is an alloy made by melting the following(काँसा (ब्राँज) एक मिश्रधातु है जिसे निम्नलिखित में से किन्हें पिघलाकर बनाया जाता है)

(1) Tin and copper(टिन और कॉपर)
(2) Copper and zinc(कॉपर और जिंक)
(3) Aluminium and zinc(ऐलुमिनियम और जिंक)
(4) Zinc and tin(जिंक और टिन)

 

87. Select the correct statements about elephants from the following(निम्नलिखित में से हाथियों के बारे में सही कथन चुनिए)
A. A three-month-old baby elephant generally weighs about 100 kg(तीन महीने के हाथी के बच्चे का वज़न सामान्यतः लगभग 100 किलोग्राम होता है)
B. An adult elephant can eat more than 200 kg of leaves and twigs in one day(वयस्क हाथी एक दिन में 200 किलोग्राम से अधिक पत्तियों और झाड़ियों को खा सकता है)
C. Elephants do not rest very much; they sleep for only two to four hours in a day(हाथी बहुत अधिक आराम नहीं करते हैं, वे दिन में दो से चार घण्टे ही सोते हैं)
D. Elephants like to play with mud and water(हाथी कीचड़ और पानी से खेलना पसन्द करते हैं)

(1) B and D
(2) A and B
(3) A and C
(4) C and D

 

88. Consider the following statements A and B(निम्नलिखित कथनों A और B पर विचार कीजिए)
Statement A : In Manali, houses are constructed with wood, slanting roofs and elevated on strong bamboo pillars(मनाली में, ढालू छतों वाले मज़बूत बाँसों के खम्भों पर बने ऊँचे उठे हुए लकड़ी के घर बनाए जाते हैं)
Statement B : Manali receives a lot of rain and snowfall(मनाली में बारिश बहुत होती है और बर्फ भी पड़ती है)
Choose the correct option :

(1) A is incorrect, but B is correct
(2) Both A and B are correct
(3) Both A and B are incorrect
(4) A is correct, but B is incorrect

89. Read the following statements and choose the correct option(निम्नलिखित कथनों को पढ़िए तथा सही विकल्प का चयन कीजिए)
Assertion (A) : On applying pressure, gas can be compressed easily.(दाब लगाने पर, गैस को आसानी से संपीडित किया जा सकता है)
Reason (R) : When we apply pressure to a gas, the intermolecular space between gaseous particles decreases and it gets compressed(जब हम किसी गैस पर दबाव लगाते हैं, तो गैसीय कणों के बीच अंतराअणुक स्थान कम हो जाता है और यह आसानी से संपीडित हो जाती है)

(1) (A) is false, but (R) is true. 
(2) Both (A) and (R) are true and (R) is the correct explanation of (A).
(3) Both (A) and (R) are true, but (R) is not the correct explanation of (A).
(4) (A) is true, but (R) is false. 

 

90. Consider the following main functions of plants(पौधों के निम्नलिखित मुख्य कार्यों पर विचार कीजिए)
A. To produce and store food(भोजन का उत्पादन और भंडारण करना)
B. To give strength and support to the plant(पौधे को शक्ति और सहारा देना)
C. To transport water and minerals from roots to other parts of plant(पौधे के अन्य भागों को जड़ों से जल और खनिज)
The main function(s) of the stem is/are :

(1) Only B and C
(2) Only B
(3) Only A and B
(4) A, B and C

 

CTET Previous Year Question Papers for EVS
June - 2011	Jan - 2012	Nov - 2012
July - 2013	Feb - 2014	Sep - 2014
Feb - 2015	Sep - 2015	Jan - 2016
Feb - 2016	Sep - 2016	Dec - 2018
Dec - 2019	July - 2019	Jan - 2021
Dec - 2022	Jan - 2022	Aug - 2023
Jan - 2023	Jan - 2024	July - 2024
Dec - 2024

 

PART - IV

---

IMPORTANT : Candidates should attempt questions from Part-IV (Q. No. 91 - 120), if they have  opted for ENGLISH as LANGUAGE - I only.

91. Choose the strategy that matches the example.
‘I focus on the language I use to make sure it is correct.’

(1) Translanguaging
(2) Memorising
(3) Revising
(4) Self-monitoring

92. Students in Class II sing a song, ‘Head and shoulders, knees and toes’. They touch the correct part of their body as they sing the song. Which method is the teacher using to teach them ?

(1) Eclectic
(2) Audio-lingual
(3) Communicative Language Teaching
(4) Total Physical Response

 

93. Students work in groups to answer five questions about vocabulary from the previous unit. Then, they exchange questions with another group and try to answer the questions. This is an example of :

(1) Peer assessment
(2) Self-assessment
(3) Feedback
(4) Reading assessment

94. I like it when the teacher gives me a card with a word or phrase on it and I have to act it out for the rest of the class so that they guess the word. Find the learners’ comments with the learners’ preferences listed below:

(1) I remember language well when I am kinesthetically involved.
(2) I remember language well when I see it.
(3) I remember language well when I hear it.
(4) I remember language well when I memorise the phrase from the card.

95. Read the following statements and choose the correct option :
Assertion (A) : All children who enter school are competent language users according to their age.
Reason (R) : Due to language and cultural diversity, they are unable to demonstrate their abilities.

(1) (A) is false, but (R) is true. 
(2) Both (A) and (R) are true and (R) is the correct explanation of (A).
(3) Both (A) and (R) are true, but (R) is not the correct explanation of (A).
(4) (A) is true, but (R) is false.

96. Manjeet of Class V speaks in different ways to his teacher, to his friends and also to a two-year-old child. It means Manjeet knows how to use language in social situations. What is this attribute of a language known as ?

(1) Act of speech
(2) Naturalist
(3) Semantics
(4) Pragmatics

97. A mother notices that her child sometimes says things that she has never heard adults or her siblings say. She is confused, as shebelieves that the child learns language by imitating people in her family and immediate surroundings. Her belief resonates with :

(1) Multilingualism
(2) Nativism
(3) Behaviourism
(4) Constructivism

98. The set of skills that develop before children begin formal reading instruction and which provide the foundation for later academic skills is :

(1) Emergent literacy
(2) Emergent solution
(3) Emergent curriculum
(4) Emergent properties

 

99. A grandmother loves to read out stories from books to young children at home and, in this way, exposes them to books and new ideas, and the children are actively engaged in this process. This technique is known as :

(1) Aloud reading
(2) Model reading
(3) Shared reading
(4) Dialogic reading

 

100. An approach to teaching reading that starts with basic elements like letters and phonemes and teaches children that phonemes can be combined into words before moving on to reading as a whole is :

(1) Structural approach
(2) Top-down approach
(3) Bottom-up approach
(4) Whole language approach

 

101. Read the following statements and choose the correct option :
Assertion (A) : Use of phonetic spelling slows down the ability to learn to spell correctly.
Reason (R) : When young children use spellings that they ‘invented’ rather than conventional spellings, it does not slow down their ability to learn to spell correctly.

(1) (A) is false, but (R) is true.
(2) Both (A) and (R) are true and (R) is the correct explanation of (A).
(3) Both (A) and (R) are true, but (R) is not the correct explanation of (A).
(4) (A) is true, but (R) is false. 

 

102. In learning a new language, many students often lack confidence when speaking due to the language’s unique pronunciation rules. One way to overcome this problem is by :

(1) correcting errors whenever they happen.
(2) letting children read aloud in class.
(3) using game-like activities that require verbal interaction in the classroom.
(4) conducting special speech therapy with a counsellor and practice through drills.

103. A teacher of Class III is presenting new vocabulary to the learners. Which one of the following is an effective way to present the new vocabulary ?

(1) The teacher should write its meaning on the blackboard and ask learners to learn it by heart.
(2) The teacher should tell them the antonyms of words and give the meaning in their language.
(3) The teacher should give them a concise definition of words.
(4) The teacher should try to explain a word’s meaning in the situation in which it occurs.

104. Learning a language is a matter of __________.

(1) skill
(2) acquisition
(3) process
(4) product

 

Directions : Read The Passage Given Below And Answer The Questions That Follow (Q. Nos. 106 To 114) By Selecting The Correct/Most Appropriate Option.

In The Middle Of Her Solo Trip To Mizoram Last Month, Geeta Garud, 69, Was Walking On A Narrow Ledge, "Making My Way Behind A Waterfall, Trying Out Something I Wouldn't Have In My Younger Years. And I Realized How Travelling Solo Was Such A Liberating Experience."

Before Going On Her Week-Long Holiday, She Was Hesitant About Travelling By Herself. Garud Had Asked Friends And Family But Found No Takers. Yet There She Was, Alone, Relishing A Challenging Trek. "Why Was I Being Dependent On Others? Being Alone Gives You A Sense Of Freedom."

She Ended Up Having Many Firsts. She Danced Impromptu At A Festival In Reiek, Waded Into A River, And Went Horse-Riding. "I Had Opportunities To Try Horse-Riding When I Was Younger, But Could Not Work Up The Courage. This Time, I Thought, If Not Now, I May Not Get Another Chance," Says Garud, Who Was An Athlete In Her Youth And Had Played Cricket.

She Was At Her Farm In Koregaon During The Lockdown And Had Felt The Lack Of Social Connections. It Motivated Her To Travel As Soon As Things Eased.

"Travel Is Also About Meeting People; I Felt That Sense Of Joy And Freedom When I Finally Did It." She Is Planning To Travel To Europe Next And Has Decided Not To Take A Friend Or Relative Along. She Intends To Revisit The Joy Of Travelling Alone And Relishing A Sense Of Freedom All Over Again.

 

106. Which Of The Following Statements Is Incorrect?
Travelling Alone In Distant Mizoram At The Age Of 69:

(1) Was Very Enjoyable But Very Tiring.
(2) Was A Novel Experience For Garud.
(3) She Was Taking A Big Risk.
(4) She Was Breathing An Air Of Freedom.

107. Garud Travelled Alone As:

(1) A Companion Would Have Offered Her Unasked For Advice.
(2) It Was Less Expensive.
(3) No One Agreed To Accompany Her.
(4) She Did Not Like Company.

 

108. Which Of The Following Statements Is True/False?
A. Initially, She Did Not Like To Go Alone.
B. She Wanted Only A Friend To Go With Her.
Choose The Correct Option:

(1) Both A And B Are False.
(2) A Is True And B Is False.
(3) B Is True And A Is False.
(4) Both A And B Are True.

109. Study The Following Statements:
A. She Practised Only For A Day Before Dancing In A Festival.
B. Horse-Riding Is A Courageous Skill.
C. Her Experience As An Athlete Helped Her In Trying Horse-Riding.
Choose The Correct Option:

(1) A And B Are False, But C Is True.
(2) A And B Are True, But C Is False.
(3) Band Care True, But A Is False.
(4) A And C Are True, But B Is False.

 

110. Which One Of The Following Statements Is Not True?

(1) Garud's Family Owned A Farm At Koregaon.
(2) During Lockdown, Garud Felt Isolated And Lonely.
(3) A Friend Might Not Have Let Her Wade Into A River.
(4) Walking On A Narrow Ledge Is An Easy Task.

 

111. "And I Realised How Travelling Solo Was......."
The Underlined Expression Is A/An ........... Clause.

(1) Adverb
(2) Principal
(3) Noun
(4) Adjective

112. 'Garud Had Asked Friends And Family But Found No Takers.'
The Underlined Word Is A/An .........

(1) Interjection
(2) Noun
(3) Pronoun
(4) Conjunction

113. 'She Was Hesitant ............'
Choose The Word Nearest In Meaning To The Underlined One.

(1) Willing
(2) Keen
(3) Disinclined
(4) Harmless

 

114. ..... Relishing A Challenging Trek.'
Choose The Word Opposite In Meaning To The Underlined One.

(1) Realising
(2) Disliking
(3) Revealing
(4) Denying

Directions : Read The Poem Given Below And Answer The Questions That Follow (Q. Nos. 115 To 120) By Selecting The Correct/Most Appropriate Option.

Gather Ye Rosebuds While Ye May, 
Old Time Is Still A-Flying; 
And This Same Flower That Smiles Today 
Tomorrow Will Be Dying.

The Glorious Lamp Of Heaven, The Sun, 
The Higher He's A-Getting, 
The Sooner Will His Race Be Run, 
And Nearer He's To Setting.

That Age Is Best Which Is The First, 
When Youth And Blood Are Warmer; 
But Being Spent, The Worse, And Worst 
Times Still Succeed The Former.

Then Be Not Coy, But Use Your Time, 
And While Ye May, Go Marry; 
For Having Lost But Once Your Prime, 
You May Forever Tarry.

 

115. The Poem Is Addressed To A/An .............

(1) Old Unmarried Woman
(2) Gardener
(3) Young Woman
(4) Old Friend

 

116. The Example Of The Sun Is Given To:

(1) Describe The Glory Of His Light.
(2) Describe The Fast Passage Of Time.
(3) Show His Warmth.
(4) Warn Of His Setting.

 

117. What Does The Poet Tell Us About Young Age?

(1) Time Will Soon Pass And It Is A Time To Find One's Love.
(2) It Is A Time To Work Hard.
(3) Time Will Soon Pass.
(4) It Is A Time To Find One's Love.

 

118. Which Of The Following Statements Is True/False?
A. Gathering Rosebuds Is The Same As Enjoying One's Life.
B. The Sun Can't Keep On Shining Forever.
Choose The Correct Option:

(1) Both A And B Are False.
(2) A Is True And B Is False.
(3) B Is True And A Is False.
(4) Both A And B Are True.

 

119. 'And This Same Flower That Smiles Today.'
Identify The Figure Of Speech Used In This Line.

(1) Hyperbole
(2) Simile
(3) Metaphor
(4) Personification

 

120. Identify The Figure Of Speech Used In: The Glorious Lamp Of Heaven, The Sun'.

(1) Hyperbole
(2) Simile
(3) Metaphor
(4) Personification

 

 

भाग - IV

---

महत्वपूर्ण : परीक्षार्थी भाग IV (प्र.सं. 91 से 120) के प्रश्नों के उत्तर केवल तभी दें यदि उन्होंने भाषा - I का विकल्प हिन्दी चुना हो।

 

91. उस युक्ति का चयन कीजिए जो नीचे दिए गए उदाहरण से मेल खाती है।
'मैं भाषा पर ध्यान केन्द्रित रखती हूँ, मैं इस बात का पूरा ध्यान रखती हूँ कि यह सही हो।'

(1) पर-भाषा-व्यवहार (ट्रांस्लैंग्युजिंग)
(2) याद करना
(3) पुनरावृत्ति करना (दोहराना)
(4) स्व-निरीक्षण

92. कक्षा II के विद्यार्थी एक कविता गा रहे हैं - "यह मेरी नाक है, ये मेरे कान।" यह कविता गाते समय वे शरीर के जिस अंग का नाम लेते हैं, उस अंग को स्पर्श भी करते हैं। अध्यापिका किस विधि का प्रयोग कर उन्हें सिखा रही है

(1) विभिन्न दर्शन ग्राही
(2) श्रव्य-भाषिक
(3) सम्प्रेषणात्मक भाषा शिक्षण
(4) समग्र भौतिक प्रतिक्रिया

 

93. विद्यार्थी पिछली इकाई से शब्द लेकर पाँच प्रश्नों के उत्तर समूह में देने का काम कर रहे हैं। वे अपने सवालों को दूसरे समूहों के साथ अदला-बदली करते हैं और सवालों के उत्तर देने की कोशिश करते हैं। यह किसका उदाहरण है?

(1) सहपाठी आकलन
(2) स्व-आकलन
(3) पृष्ठ-पोषण (फीडबैक)
(4) पठन आकलन

 

94. मुझे यह काम बहुत ही पसंद है जब अध्यापिका मुझे एक कार्ड देती है, जिस पर कोई शब्द या वाक्य लिखा होता है। मैं उससे संबंधित अभिनय करती हूँ और समूची कक्षा उस शब्द/वाक्य के बारे में अनुमान लगाती है। शिक्षार्थी की प्राथमिकताओं के साथ शिक्षार्थी की टिप्पणी की पहचान कीजिए।

(1) जब मैं गति-बोधक तरीके से संलग्न रहती हूँ तो मुझे भाषा अच्छी तरह से याद रहती है।
(2) जब मैं देखती हूँ तो मुझे भाषा अच्छी तरह से याद रहती है।
(3) जब मैं सुनती हूँ तो मुझे भाषा अच्छी तरह से याद रहती है।
(4) जब मैं कार्ड से वाक्य को याद करती हूँ तो मुझे भाषा अच्छी तरह से याद रहती है।

95. निम्नलिखित कथनों को पढ़िए तथा सही विकल्प का चयन कीजिए
अभिकथन (A): विद्यालय में प्रवेश करने वाले सभी बच्चे अपनी आयु अनुसार भाषा के सक्षम प्रयोगकर्ता होते हैं।
तर्क (R): भाषिक और सांस्कृतिक विविधता के कारण वे अपनी योग्यताओं का प्रदर्शन नहीं कर पाते हैं।

(1) (A) गलत है, परन्तु (R) सही है।
(2) (A) और (R) दोनों सही हैं तथा (R), (A) की सही व्याख्या है।
(3) (A) और (R) दोनों सही हैं, परन्तु (R), (A) की सही व्याख्या नहीं है।
(4) (A) सही है, परन्तु (R) गलत है।

96. कक्षा V का मंजीत अपने अध्यापक से अलग शैली में बात करता है, अपने मित्रों से कुछ अलग तरह से और एक दो-वर्षीय बच्चे से कुछ अलग तरह से बात करता है। इसका तात्पर्य यह हुआ कि मंजीत जानता है कि सामाजिक स्थितियों में भाषा का प्रयोग किस तरह से करना है। भाषा के इस गुण को किस रूप में जाना जाता है?

(1) वाक्गत
(2) प्रकृतिवादी
(3) अर्थगत
(4) उपयोगितावादी

 

97. एक माँ ने इस बात की ओर ध्यान दिया कि उसकी बच्ची कभी-कभी ऐसे शब्द बोल जाती है जो न तो उसने कभी किसी वयस्क से सुने हैं और न ही अपने भाई-बहनों से सुने हैं। इस बात को लेकर वह भ्रमित है, क्योंकि उसका मानना है कि बच्चे अपने परिवार और आस-पास के परिवेश में लोगों का अनुकरण करके भाषा सीखते हैं। उसका यह मत किससे प्रतिध्वनित (मेल खाना) होता है

(1) बहुभाषावाद
(2) सहजवाद (प्राकृतवाद)
(3) व्यवहारवाद
(4) रचनावाद

 

98. कौशलों के उस समूह को क्या कहेंगे जो बच्चे औपचारिक पठन निर्देश शुरू करने से पहले विकसित कर लेते हैं और जो बाद के अकादमिक कौशलों के लिए बुनियाद प्रदान करता है

(1) उद्‌गामी साक्षरता
(2) उद्‌गामी (इमरजेंट) समाधान
(3) उद्‌द्यामी पाठ्यचर्या
(4) उद्‌गामी गुणधर्म

 

99. एक दादी/नानी अपने घर में छोटे बच्चों को पुस्तकों से कहानियाँ पढ़कर सुनाना पसंद करती है। इस तरह से वह उन्हें पुस्तकों व नए विचारों से परिचित करवाती है, और बच्चे भी इस प्रक्रिया में सक्रिय रूप से संलग्न रहते हैं। इस तकनीक को किस रूप में जाना जाता है

(1) सस्वर पठन
(2) मॉडल पठन
(3) साझा पठन
(4) संभाषिक पठन

 

100. पठन सिखाने का वह उपागम जिसमें मूल तत्त्वों जैसे वर्षों और स्वनिम से शुरू किया जाता है और जिसमें बच्चों को यह सिखाया जाता है कि समग्र रूप से पठन सीखने से पहले स्वनिम को शब्दों से मिलाया जाता है, इस उपागम को क्या कहेंगे 

(1) संरचनात्मक उपागम
(2) शीर्ष-अधोमुखी (टॉप-डाउन) उपागम
(3) अधोमुखी (बॉटम-अप) उपागम
(4) समग्र भाषा उपागम

101. निम्नलिखित कथनों को पढ़िए तथा सही विकल्प का चयन कीजिए :
 अभिकथन (A): ध्वन्यात्मक वर्तनी के प्रयोग से सही वर्तनी लिखना सीखने की योग्यता मंद पड़ जाती है।
तर्क (R): जब बच्चे पारंपरिक वर्तनी के स्थान पर अपनी 'आविष्कृत' वर्तनी का उपयोग करते हैं, तब यह सही वर्तनी लिखने की उनकी योग्यता को मंद नहीं करती है।

(1) (A) गलत है, परन्तु (R) सही है।
(2) (A) और (R) दोनों सही हैं तथा (R), (A) की सही व्याख्या है।
(3) (A) और (R) दोनों सही हैं, परन्तु (R), (A) की सही व्याख्या नहीं है।
(4) (A) सही है, परन्तु (R) गलत है।

102. नई भाषा सीखते समय, बहुत से विद्यार्थी भाषा के अद्वितीय उच्चारण संबंधी नियमों के कारण भाषा बोलते समय प्रायः आत्मविश्वास की कमी का सामना करते हैं। इस समस्या को दूर करने का तरीका क्या है

(1) जब-जब उन्हें समस्या आए, उनकी ग़लती में सुधार किया जाए।
(2) बच्चे कक्षा में सस्वर वाचन करें।
(3) कक्षा में ऐसे खेलों जैसी गतिविधियों का प्रयोग किया जाए जिसमें मौखिक अन्तः क्रियाएँ अधिक हों।
(4) काउन्सलर के साथ विशेष वाक् थेरेपी सत्र आयोजित किए जाएँ और ड्रिल के माध्यम से अभ्यास किया जाए।

103. कक्षा III की अध्यापिका अपने शिक्षार्थियों को नई शब्दावली से परिचित करवा रही है। निम्नलिखित में से कौन-सा नई शब्दावली सिखाने का प्रभावशाली तरीका है

(1) अध्यापिका श्यामपट्ट पर शब्द का अर्थ लिखे और शिक्षार्थियों को उसे याद करने के लिए कहे।
(2) अध्यापिका शब्दों के विलोम शब्द बताए और बच्चों की भाषा में उन शब्दों के अर्थ बताए।
(3) अध्यापिका बच्चों को शब्दों की ठोस परिभाषा बताए ।
(4) अध्यापिका स्थिति विशेष के अनुसार उस शब्द का अर्थ समझाने की कोशिश करे।

104. भाषा सीखना किससे संबंधित है?

(1) कौशल
(2) अर्जन
(3) प्रक्रिया
(4) उत्पाद

 

105. पठन के तरीकों का, पाठक को क्या करना चाहिए, से मिलान कीजिए

पठन के तरीके	पाठक को क्या करना चाहिए
A. अनुमान	i. लेखक कैसे लिखते हैं, इसके आधार पर यह सुनिश्चित करना चाहिए कि लेखक क्या महसूस करते हैं।
B. निष्कर्ष निकालना	ii. अपरिचित शब्दों को समझने के लिए पाठ्य-सामग्री के कुछ हिस्सों से मदद लेनी चाहिए।
C. संदर्भ से जोड़कर अर्थ निकालना	iii. शीर्ष कथन या प्रस्तावना पर ध्यान देते हुए यह देखना चाहिए कि सूचनाएँ किस तरह से संरचित की गई हैं।
D. गहन पठन	iv. पाठ्य-वस्तु में भाषा का किस तरह से प्रयोग किया गया है, इस पर ध्यान केन्द्रित करना चाहिए।
E. पाठ्य-वस्तु के संयोजन की पहचान	v. पाठ्य-सामग्री किस बारे में है, यह जानने के लिए शीर्षकों और चित्रों का प्रयोग करना चाहिए।

(1) A-iv, B-iii, C-ii, D-i, E-v
(2) A-v, B-i, C-ii, D-iv, E-iii
(3) A-i, B-iv, C-v, D-ii, E-iii
(4) A-ii, B-i, C-iii, D-iv, E-v

 

निर्देश : निम्नलिखित गद्यांश को पड़कर पूछे गए प्रश्नों (प्र.सं. 106 से 114) में सही। सबसे उपयुक्त उत्तर वाले विकल्प को चुनिए ।

 

   अपने स्वार्थ या संस्कृति के कारण सामान्य व्यवहार में हम कितनी ही बार सबसे धन्यवाद बोलते हैं। तो यह कृतज्ञता सिर्फ उन्हीं तक सीमित क्यों? हमें मानव जन्म देने बाले ईश्वर के लिए और जलवायु, भोजन, ऊर्जा जैसे बहुत सारे उपहार देने वाली प्रकृति के लिए भी क्यों नहीं ? हम ईश्वर से संवाद करें कि वह हमारे हृदय में पवित्रता, सद्गुणों के प्रकाश को आलोकित करें। दुखों के कारण तो हमारे विकार हैं, बुराइयाँ हैं। हर बुराई अज्ञान के अंधकार में फैलती है, प्रकाश होते ही उसका सामर्थ्य खत्म हो जाता है। सुख-दुख दोनों ही हमारे कर्मों के कि बिना फल हैं। हमें समझना चाहिए दुख भोगे, सुख नहीं पाया जा सकता है। मानवीय पुरुषार्थ करते रहें, मन की कोठरी को स्वच्छ रखें, जहाँ ज़रूरत हो, प्रायश्चित भी अवश्य करें। कौन जाने कब किस रूप में प्रभु किस माध्यम से सहायक हो जाएँ। ईश्वर के प्रति आभार प्रकट करना एक ऐसा अचूक तरीका है जो हमें असंतुष्टि और ईर्ष्या जैसी निकृष्ट बातों से ऊपर उठाता है और यही हमारे जीवन का मूलभूत लक्ष्य है।

106. गद्यांश के अनुसार सबसे धन्यवाद कहने का कारण नहीं है

(1) दया
(2) स्वार्थ
(3) संस्कृति
(4) स्वभाव

107. 'हर बुराई अज्ञान के अंधकार में फैलती है।' से तात्पर्य है

(1) अज्ञानी व्यक्ति बुराइयाँ फैलाता है।
(2) अँधेरा होते ही बुराइयाँ फैल जाती हैं।
(3) अँधेरा सब बुराइयों की जड़ है।
(4) अज्ञानता के कारण बुराइयाँ फैलती हैं।

108. 'सुख-दुख' का कारण है

(1) प्रारब्ध
(2) भाग्य
(3) दुर्भाग्य
(4) कर्म

109. गद्यांश के अनुसार प्रायश्चित के साथ-साथ मानव को क्या करना चाहिए?

(1) सुख भोगना
(2) सफ़ाई करना
(3) पुरुषार्थ
(4) दुख भोगना

110. 'मन की कोठरी को स्वच्छ रखें', से तात्पर्य है

(1) मन सब विकारों का कारण है
(2) मन को नियंत्रण में रखना
(3) मन से बुरे भावों का निष्कासन
(4) मन के अनुसार कार्य करना

111. जीवन का मुख्य लक्ष्य है

(1) ईश्वर के प्रति अनासक्ति
(2) ईश्वर की भक्ति करना
(3) ईश्वर के प्रति आभार प्रकट करना
(4) ईर्ष्या से ऊपर उठना

 

112. 'स्वार्थ' का विलोम है:

(1) निःस्वार्थ
(2) प्रयोजन
(3) स्वार्थपरायणता
(4) परोपकार

113. 'मानवीय' शब्द में प्रत्यय है

(1) य
(2) वीय
(3) ईय
(4) इय

114. कौन-सा शब्द-युग्म समूह से भिन्न है?

(1) शुद्ध-अशुद्ध
(2) सुख-दुख
(3) ज्ञान-अज्ञान
(4) अंधकार-अँधेरा

 

निर्देश : निम्नलिखित काव्यांश को पढ़कर पूछे गए प्रश्नों (प्र.सं. 115 से 120) में सही। सबसे उपयुक्त उत्तर वाले विकल्प को चुनिए ।

आया समय, उठो तुम नारी, 
युग-निर्माण तुम्हें करना है।

आज़ादी की खुदी नींव में, 
तुम्हें प्रगति पत्थर भरना है।

अपने को कमज़ोर न समझो, 
जननी हो संपूर्ण जगत की, गौरव हो।

115. कविता का मुख्य स्वर है

(1) गौरव गाथा
(2) युग-निर्माण
(3) स्त्री-शक्ति
(4) स्वतंत्रता

 

YouTube Channel

Assam TET Academy	Subscribe Now
Career Niyog	Subscribe Now

 

116. कविता के अनुसार स्वतंत्रता-प्राप्ति में स्त्री की भूमिका ......... है।

(1) औसत
(2) संज्ञान योग्य
(3) नगण्य
(4) अप्रासंगिक

117. स्त्री के लिए किस 'विशेषण' का प्रयोग नहीं किया गया है?

(1) सबला
(2) नींव
(3) अबला
(4) गौरव

118. स्त्री की निर्माणकारी शक्ति का भाव कविता की किस पंक्ति में निहित है

(1) युग-निर्माण तुम्हें करना है।
(2) आज़ादी की खुदी नींव ।
(3) जननी हो संपूर्ण जगत की।
(4) कमज़ोर न समझो ।

119. कविता के अनुसार स्त्री को :

(1) गौरव-गान करते रहना होगा।
(2) पत्थर भरने का कार्य ही करना होगा।
(3) स्वयं की शक्ति को पहचानना होगा।
(4) जननी के रूप में ही रहना होगा।

120. 'जननी हो संपूर्ण जगत की .....।' पंक्ति में कौन-सा अलंकार है?

(1) अनुप्रास
(2) उपमा
(3) रूपक
(4) यमक

 

PART - V

---

IMPORTANT : Candidates should attempt questions from Part - V (Q. No. 121 - 150), if they have  opted for ENGLISH as LANGUAGE - II only.

 

Directions : Read The Passage Given Below And Answer The Questions That Follow (Q. Nos. 121 To 127) By Selecting The Correct/Most Appropriate Option.

Father Would Dress Himself For Court In A Brightly Coloured Dhoti, A Matching White Shirt With An Equally Bright White Turban And A Neat Black Coat. The Paraphernalia To Court Would Include A Cloth Bundle Containing Court Papers And A Basket Containing Hot Coffee With Tumblers And Plates For Tiffin Given By My Mother Or Sisters-In-Law.

The Younger Advocates Of His Time Were Great Admirers Of My Father And Used To Listen To Him With Rapt Attention Whenever He Rose To Address The Court. His Arguments Were Forceful, Coherent, Cogent, Compulsive And Conclusive. The Arguments Would Go On Till About Lunchtime And Even The English Judge Used To Take Down Notes Of His Points.

One Client Was Particular That My Father Alone Should Argue His Case. On The Day My Mother Died, This Case Happened To Be On The Cause List. My Mother Was Alive When My Father Left For Court At 10 A.M. That Morning And He Had Told My Brother That He Would Return As Soon As The Case Was Over. Unfortunately, She Died Within An Hour Of His Departure.

With Some Difficulty, The News Was Conveyed Through An Advocate In Court. My Father, However, Continued His Arguments Without Showing Any Emotions. Only After Concluding The Case Did He Get Back Home To The Room Where My Mother's Body Lay And Stood In Stoic Silence.

121. Father Was Very Particular About Dressing:

(1) As He Wanted To Follow The Proper Dress Code.
(2) To Impress The Judges.
(3) To Impress His Family.
(4) As He Was Rich Enough To Buy Good Clothes.

 

122. Which Of The Following Statements True/False? Are
A. Father Avoided Eating In The Court Canteen.
B. He Liked To Drink Hot Tea During The Day.
C. He Carried Case Files Wrapped In A Cloth.
Choose The Correct Option:

(1) A And B Are False, But C Is True.
(2) A And B Are True, But C Is False.
(3) B And C Are True, But A Is False.
(4) C And A Are True, But B Is False.

 

123. Which Of The Following Statements Is Wrong ?

(1) He Was The Preferred Lawyer Of Some Clients.
(2) Young Advocates Wanted To Learn From Him.
(3) Only A Few Were Jealous Of His Popularity.
(4) He Argued His Cases Logically And Persuasively.

 

124. Which Of The Following Statements Are True/False?
A. Even The Judges Recognised His Legal Acumen.
B. He Preferred His Legal Obligations To Family Obligations.
Choose The Correct Option:

(1) Both A And B Are False.
(2) A Is True And B Is False.
(3) B Is True And A Is False.
(4) Both A And B Are True.

 

 

125. 'His Arguments Were Forceful, Coherent, ............,
Choose The Word Similar In Meaning To The Underlined One.

(1) Calculating
(2) Reasonable
(3) Crazy
(4) Witless

126.............. A Bundle Containing Court Papers.'
The Underlined Word Is A/An:

(1) Adverb
(2) Noun
(3) Verb
(4) Adjective

 

127. 'One Client Was Particular That My Father
The Underlined Expression Is A/An .............. Clause.

(1) Adverb
(2) Principal
(3) Noun
(4) Adjective

 

Directions : Read The Passage Given Below And Answer The Questions That Follow (Q. Nos. 128 To 135) By Selecting The Correct/Most Appropriate Option.

Dorothy Lived In The Midst Of The Great Kansas Prairies (Grasslands) With Uncle Henry, Who Was A Farmer, And Aunt Em, Who Was The Farmer's Wife. Their House Was Small, For The Lumber To Build It Had To Be Carried By Wagon From Many Miles Afar. There Were Four Walls, A Floor And A Roof, Which Made One Room; And This Room Contained A Rusty Looking Cooking Stove, A Cupboard For The Dishes, A Table, Three Or Four Chairs, And The Beds.

Uncle Henry And Aunt Em Had A Big Bed In One Corner, And Dorothy A Little Bed In Another Corner. There Was No Garret At All, And No Cellar -Except A Small Hole Dug In The Ground, Called A Cyclone Cellar, Where The Family Could Go In Case One Of Those Great Whirlwinds Arose, Mighty Enough To Crush Any Building In Its Path. It Was Reached By A Trapdoor In The Middle Of The Floor, From Which A Ladder Led Down Into The Small, Dark Hole.

When Dorothy Stood In The Doorway And Looked Around, She Could See Nothing But The Great Gray Prairie On Every Side. Not A Tree Nor A House Broke The Broad Sweep Of Flat Country That Reached To The Edge Of The Sky In All Directions. The Sun Had Baked The Ploughed Land Into A Gray Mass, With Little Cracks Running Through It. Even The Grass Was Not Green, For The Sun Had Burned The Tops Of Long Blades Until They Were The Same Gray Colour To Be Seen Everywhere. Once The House Had Been Painted, But The Sun Blistered The Paint And The Rains Washed It Away, And Now The House Was As Dull And Gray As Everything Else.

 

128. Which One Of The Following Statements Is True?

(1) Uncle Henry's House Was Freshly Painted.
(2) Dorothy's Parents Were Rich Farmers.
(3) Uncle Henry Had A Big Farm.
(4) She Lived In A Small And Shabby House.

 

129. Which One Of The Following Statements Is True?

(1) There Was No Tall Tree Near The House.
(2) The House Was A Comfortable Brick House.
(3) It Was Made Of Wood, As Wood Was Easily Available.
(4) Dorothy Slept In A Big Wooden Bed.

 

130. Study The Following Statements:
A. In The Vast Grassland, Uncle Henry's Was The Only House.
B. There Was Sun-Baked Gray Grass All Around.
C. In The Middle Of The Prairies Was A Green Field Ploughed By Uncle Henry.
Choose The Correct Option:

(1) A And B Are Wrong, But C Is Right.
(2) A And B Are Right, But C Is Wrong.
(3) B And C Are Right, But A Is Wrong.
(4) A And Care Right, But B Is Wrong.

 

131. Study The Following Statements:
A. Uncle Henry Had A Tractor Trolley In Which Wood Was Carried.
B. The Wood For The House Was Carried From Far Away.
Choose The Correct Option:

(1) Both A And B Are Wrong.
(2) A Is Right And B Is Wrong.
(3) B Is Right And A Is Wrong.
(4) Both A And B Are Right.

 

CTET Previous Year Question Papers for English Paper

    Explore comprehensive solutions and answer keys for CTET English, Paper 1 from previous years. Our collection includes detailed question papers, solutions, and expert analysis to help you prepare effectively for the Central Teacher Eligibility Test. Access valuable resources and enhance your exam strategy with real exam questions and solutions.

CTET June 2011, Paper - 1	Click Here
CTET Jan 2012, Paper - 1	Click Here
CTET Nov 2012, Paper - 1	Click Here
CTET July 2013, Paper - 1	Click Here
CTET Feb 2014, Paper - 1	Click Here
CTET Sep 2014, Paper - 1	Click Here
CTET Feb 2015, Paper - 1	Click Here
CTET Sep 2015, Paper - 1	Click Here
CTET Jan 2016, Paper - 1	Click Here
CTET Feb 2016, Paper - 1	Click Here
CTET Sep 2016, Paper - 1	Click Here
CTET Dec 2018, Paper - 1	Click Here
CTET Dec 2019, Paper - 1	Click Here
CTET July 2019, Paper - 1	Click Here
CTET Jan 2021, Paper - 1	Click Here
CTET Dec 2022, Paper - 1	Click Here
CTET Jan 2022, Paper - 1	Click Here
CTET Aug 2023, Paper - 1	Click Here
CTET Jan 2023, Paper - 1	Click Here
CTET Jan 2024, Paper - 1	Click Here
CTET July 2024, Paper - 1	Click Here
CTET Dec 2024, Paper - 1	Click Here

 

132. Which Of The Following Statements Are True (T) And Which Ones Are False (F)?
A. The Fear Of A Cyclone Loomed Large On The Family.
B. They Had Built A Shelter For Protection Against Wind And Rain.
C. Around The House There Was Nothing To Reduce The Impact Of A Storm.
D. Their Drawing Room Had Only Three Or Four Chairs.
Choose The Correct Option:

(1) TFTF
(2) FTFT
(3) TTTF
(4) FFTT

133. ..... With Uncle Henry, Who Was A Farmer.'
The Underlined Word Is A/An ................. Clause.

(1) Adverb
(2) Principal
(3) Noun
(4) Adjective

 

134. 'A Cupboard For The Dishes.'
The Underlined Word Is A/An .............

(1) Article
(2) Conjunction
(3) Preposition
(4) Adverb

 

135. There Was No Garret At All.
The Underlined Word Nearly Means The Same As A ...........

(1) Pantry
(2) Loft
(3) Study
(4) Toilet

 

136. While planning lessons for young learners, the teacher decided to focus on the Total Physical Response (TPR) method. Which one of the following should be used to include TPR in the lesson ?

(1) Must keep activities aside and instead ask questions and motivate them to respond.
(2) Must ensure to add some bodily activities in class.
(3) Choose activities that help them stay in their seats and work in pairs or groups.
(4) Must add some listening activity in class.

 

137. Which approach to grammar encourages the belief that learning a language is a matter of learning rules ?

(1) Grammar Translation
(2) Deductive
(3) Inductive
(4) Communicative

138. A teacher is planning to give a free writing task to learners in Class V. Which one of the following should be focused on most by the teacher ?

(1) The handwriting of the learner
(2) Accuracy of the content
(3) Fluency of the content
(4) Both fluency and accuracy of the content

139. Top-down means ‘attend to the overall meaning’. What does ‘bottom-up’ mean ?

(1) Focus on asking short answer type questions
(2) Focus on the gist of the text and abstract ideas
(3) Focus on pre-reading
(4) Focus on the words and phrases of the text

 

140. Which among these is the primary responsibility of the language teacher ?

(1) Instructing the learners
(2) Identifying the learner’s communicative needs
(3) Selecting suitable content for teaching
(4) Grouping learners into different classes

 

141. A young child picks up a book, holds it right side up, and turns the pages. These activities demonstrate :

(1) emergent solution skills
(2) emergent literacy skills
(3) emergent curriculum
(4) emergent properties

 

142. Read the following statements and choose the correct option :
Assertion (A) : Learners acquire languages since they are genetically predisposed to do so and the environment does not play any role in it.
Reason (R) : The learner-centered classroom environment has a great impact on language acquisition.

(1) (A) is false, but (R) is true.
(2) Both (A) and (R) are true and (R) is the correct explanation of (A).
(3) Both (A) and (R) are true, but (R) is not the correct explanation of (A).
(4) (A) is true, but (R) is false. 

 

143. A way to teach reading that emphasises understanding the meaning of words from the context in which they appear is :

(1) Structural approach
(2) Communicative approach
(3) Bottom-up approach
(4) Whole language approach

 

144. The ability to think and talk about language is :

(1) Metalinguistic ability
(2) Phonological awareness
(3) Proficiency
(4) Emergent literacy

 

145. A mother asked the teacher of Class II how it was possible for her child to sometimes say things that she had never heard any adults or siblings say. How is it possible ? Which one of the following is the apt answer to this question ?

(1) As per the constructivist approach, children can invent new languages.
(2) Children learn language only by imitating adults.
(3) The human brain is innately wired to learn language.
(4) A child learns language when we reinforce the development of the child’s language.

 

146. A technique used to facilitate early literacy, which involves an adult and a child looking at a book together while the adult asks questions and encourages a dialogue, followed by switching roles so that the child asks questions to the adult, is called :

(1) Storytelling
(2) Model reading
(3) Shared reading
(4) Dialogic reading

 

147. A teacher can develop the listening skills of language learners by :

(1) making the learners listen to everything they hear passively.
(2) speaking continuously to learners both within the classroom and outside.
(3) focusing only on listening skills without associating them with other language skills.
(4) creating opportunities for learners to listen to a variety of language sources and people and engaging in other listening activities.

 

148. Read the following statements and choose the correct option :
Assertion (A) : Accuracy in language is most important at the primary level.
Reason (R) : Grammar is an integral part of the primary curriculum.

(1) (A) is false, but (R) is true.
(2) Both (A) and (R) are true and (R) is the correct explanation of (A).
(3) Both (A) and (R) are true, but (R) is not the correct explanation of (A).
(4) (A) is true, but (R) is false. 

149. Theoretical positions and beliefs about the nature of language, the nature of language learning, and the applicability of both to pedagogical settings is :

(1) Technique
(2) Syllabus
(3) Content
(4) Approach

150. Formative evaluation is :

(1) not subjected to change.
(2) what is happening in the teaching-learning process.
(3) related to ongoing development and improvement.
(4) carried out at a pre-specified or particular stage in the course.

 

CTET Previous Year Question Papers for English Paper
June - 2011	Jan - 2012	Nov - 2012
July - 2013	Feb - 2014	Sep - 2014
Feb - 2015	Sep - 2015	Jan - 2016
Feb - 2016	Sep - 2016	Dec - 2018
Dec - 2019	July - 2019	Jan - 2021
Dec - 2022	Jan - 2022	Aug - 2023
Jan - 2023	Jan - 2024	July - 2024
Dec - 2024

 

 

भाग - V

---

महत्वपूर्ण : परीक्षार्थी भाग V (प्र.सं. 121 से 150) के प्रश्नों के उत्तर केवल तभी दें यदि उन्होंने भाषा - II का विकल्प हिन्दी चुना हो।

निर्देश : निम्नलिखित गद्यांश को पढ़कर पूछे गए प्रश्नों (प्र.सं. 121 से 127) में सही। सबसे उपयुक्त उत्तर वाले विकल्प को चुनिए ।

 

जीवन में कभी अभाव का दुख, कभी स्वभाव का और कभी दुर्भाव का और इससे भी ऊपर सदैव तनाव का दुख घेरे रहता है। इन्हीं दुखों के वशीभूत हम टकराव की जिंदगी जीते हुए बिखराव का दुख भोगते हैं। दुखों से सभी डरते हैं, क्योंकि दुख अप्रिय हैं। दुखों से दूर रहने और सुख पाने की चाह में हम नए-नए पापों में प्रवेश करने लगते हैं। यही हमारी सबसे बड़ी भूल होती है। पाप का फल सुख रोकता है। सुख चाहिए तो पापों से मुक्त होने की चाह जागृत करनी होगी। दुखों से छुटकारा और सुख प्राप्ति का एकमात्र मार्ग है धर्म को आत्मसात करना। जहाँ धर्म है, वहाँ पाप नहीं है और जब पाप नहीं तो वहाँ दुख नहीं। जहाँ दुख नहीं वहाँ सुख को अनंत होने का पूरा अवसर प्राप्त होता है। दुख हमारी भूल और हमारे मानवीय स्तर से गिरकर घिनौने कर्मों का फल है।

 

121. गद्यांश के अनुसार सबसे बड़ा दुख है

(1) अभाव का
(2) स्वभाव का
(3) पीड़ा का
(4) तनाव का

 

122. सबसे बड़ी भूल है:

(1) सुख पाने के लिए गलत काम करना।
(2) सुख पाने के लिए साधना करना।
(3) दुख से छुटकारे के लिए संन्यास लेना।
(4) दुख से दूर भागना और एकांतवास।

 

123. सुख कहाँ होता है

(1) जहाँ मानवता नहीं होती।
(2) जहाँ धन-संपदा हो।
(3) जहाँ धर्म होता है।
(4) जहाँ सुखी लोग होते हैं।

 

124. गद्यांश के मूल विषय में शामिल नहीं है

(1) दंड
(2) सुख
(3) दुख
(4) धर्म

125. ग़लत कार्य करने से ........... की हानि होती है।

(1) पाप
(2) सुख
(3) दुख
(4) सम्मान

126. किस शब्द में 'इक' प्रत्यय का प्रयोग संभव है?

(1) धर्म
(2) सुख
(3) दुख
(4) पाप

127. समूह से भिन्न शब्द है

(1) धर्म
(2) सुख
(3) दुख
(4) पापी

 

 

निर्देश : निम्नलिखित गद्यांश को पढ़कर पूछे गए प्रश्नों (प्र.सं. 128 से 135) में सही। सबसे उपयुक्त उत्तर वाले विकल्प को चुनिए ।

 

भारत में पर्व, उत्सव और मेलों की सदियों पुरानी परंपरा है। इनके जरिए ना सिर्फ़ संस्कृति समृद्ध होती है, बल्कि स्थानीय अर्थव्यवस्था को भी बहुत ताकत मिलती है। मणिपुर में 'संगाई महोत्सव' आयोजित किया गया। मणिपुर इतने प्राकृतिक सौंदर्य, सांस्कृतिक समृद्धि से भरा ऐसा राज्य है कि हर कोई यहाँ एक बार ज़रूर आना चाहता है। 'संगाई महोत्सव' जैसे आयोजन निवेशकों और इंडस्ट्री को भी आकर्षित करते हैं। इस बार का आयोजन पहले से और भी ज्यादा भव्य स्वरूप में सामने आया है जो मणिपुर के लोगों की भावना और उनके जज्बे को दिखाता है। यह महोत्सव पहले इंफाल तक ही सीमित रहता था, लेकिन इस बार पूरे राज्य में इसका आयोजन किया गया है। जब ऐसे आयोजनों को ज़्यादा से ज्यादा लोगों के साथ जोड़ा तभी इसकी पूरी क्षमता सामने आ पाती है। जाता है,

 

128. 'संगाई महोत्सव' का आयोजन ........... में किया गया।

(1) उत्तर-पूर्व राज्यों
(2) सभी राज्यों
(3) मणिपुर
(4) शंघाई

129. भारत की परंपरा में निम्नलिखित में से कौन-सा शामिल नहीं है

(1) संघर्ष
(2) त्योहार
(3) उत्सव
(4) मेले

130. मणिपुर ........... के लिए प्रसिद्ध है।

(1) कला और कारीगरी
(2) स्थानीय उद्योग
(3) प्राकृतिक सौंदर्य
(4) उत्सव-महोत्सव

 

CTET Previous Year Question for Hindi Paper

    Explore comprehensive solutions and answer keys for CTET Hindi, Paper 1 from previous years. Our collection includes detailed question papers, solutions, and expert analysis to help you prepare effectively for the Central Teacher Eligibility Test. Access valuable resources and enhance your exam strategy with real exam questions and solutions.

CTET June 2011, Paper - 1	Click Here
CTET Jan 2012, Paper - 1	Click Here
CTET Nov 2012, Paper - 1	Click Here
CTET July 2013, Paper - 1	Click Here
CTET Feb 2014, Paper - 1	Click Here
CTET Sep 2014, Paper - 1	Click Here
CTET Feb 2015, Paper - 1	Click Here
CTET Sep 2015, Paper - 1	Click Here
CTET Jan 2016, Paper - 1	Click Here
CTET Feb 2016, Paper - 1	Click Here
CTET Sep 2016, Paper - 1	Click Here
CTET Dec 2018, Paper - 1	Click Here
CTET Dec 2019, Paper - 1	Click Here
CTET July 2019, Paper - 1	Click Here
CTET Jan 2021, Paper - 1	Click Here
CTET Dec 2022, Paper - 1	Click Here
CTET Jan 2022, Paper - 1	Click Here
CTET Aug 2023, Paper - 1	Click Here
CTET Jan 2023, Paper - 1	Click Here
CTET Jan 2024, Paper - 1	Click Here
CTET July 2024, Paper - 1	Click Here
CTET Dec 2024, Paper - 1	Click Here

 

131. संगाई महोत्सव के आयोजन से .......... को भी लाभ मिलता है।

(1) अर्थव्यवस्था
(2) सांस्कृतिक उत्सव
(3) विदेशी पर्यटन
(4) प्राकृतिक सौंदर्य

 

132. पहले और अब के महोत्सव के आयोजन में मूल अंतर क्या है?

(1) पहले मणिपुर में, अब दक्षिण भारत में
(2) पहले इंफाल में, अब पूरे उत्तर-पूर्व में
(3) पहले केवल इंफाल में, अब पूरे राज्य में
(4) पहले मणिपुर में, अब उत्तर भारत में

 

133. 'महोत्सव' का संधि-विच्छेद है:

(1) मह + उत्सव
(2) महो + त्सव
(3) महा + उत्सव
(4) महान + उत्सव

134. 'इत' प्रत्यय का उदाहरण है

(1) प्रकृति
(2) सांस्कृतिक
(3) संस्कृति
(4) आकर्षित

135. गद्यांश में किसकी क्षमता के सामने आने की बात की गई है

(1) स्थानीय कलाओं की
(2) महोत्सव की
(3) मणिपुर की
(4) सांस्कृतिक समृद्धि की

 

 

निर्देश : नीचे दिए गए प्रश्नों के लिए सही/सबसे उपयुक्त विकल्प चुनिए ।

 

136. छोटे बच्चों के लिए पाठ योजना बनाते समय अध्यापिका ने समग्र भौतिक प्रतिक्रिया (टीपीआर) विधि पर ध्यान केन्द्रित करने का निर्णय लिया। पाठ में समग्र भौतिक प्रतिक्रिया (टीपीआर) शामिल करने के लिए अध्यापिका को निम्नलिखित में से क्या करना चाहिए

(1) गतिविधि न करवा कर प्रश्न पूछे जाएँ और उत्तर देने के लिए प्रोत्साहित किया जाए।
(2) कक्षा में कुछ शारीरिक गतिविधियाँ करनी चाहिए।
(3) ऐसी गतिविधियाँ करवाएँ जो अपनी-अपनी सीट पर बैठे-बैठे हो सकें और जोड़ों या समूह में काम करने के मौके दें।
(4) कक्षा में कुछ श्रवण संबंधी गतिविधियाँ करवायी जाएँ।

 

137. व्याकरण सिखाने का कौन-सा उपागम इस मत को प्रोत्साहित करता है कि भाषा अधिगम नियमों को सीखने से संबंधित है?

(1) व्याकरण अनुवाद
(2) निगमनात्मक
(3) आगमनात्मक
(4) सम्प्रेषणात्मक

138. एक अध्यापक कक्षा V के शिक्षार्थियों को मुक्त लेखन कार्य देने की योजना बना रहा है। अधिकांश अध्यापकों द्वारा निम्नलिखित में से किस बात पर ध्यान केन्द्रित करना चाहिए?

(1) शिक्षार्थियों की लिखावट
(2) विषय-वस्तु की सटीकता
(3) विषय-वस्तु में प्रवाहता
(4) प्रवाह और सटीकता दोनों पर ही ध्यान देना चाहिए

139. 'टॉप-डाउन' से आशय है- 'समग्र अर्थ पर ध्यान देना'। 'अधोमुखी (बॉटम अप)' से क्या आशय है

(1) लघु-उत्तरीय प्रश्न पूछने पर ध्यान देना
(2) पाठ्य-वस्तु और अमूर्त विचारों के सार पर ध्यान देना
(3) पठन-पूर्व पर ध्यान देना
(4) पाठ्य-वस्तु के शब्दों और वाक्यों पर ध्यान देना

140. भाषा अध्यापक का प्राथमिक दायित्व क्या होना चाहिए

(1) शिक्षार्थियों को निर्देश देना
(2) शिक्षार्थी की सम्प्रेषणात्मक आवश्यकताओं की पहचान करना
(3) शिक्षण के लिए उपयुक्त विषय-वस्तु का चयन करना
(4) शिक्षार्थियों के विभिन्न वर्ग समूह बनाना

141. एक छोटी बच्ची कोई एक पुस्तक उठाती है, उसे सीधी तरफ से पकड़ती है, और उसके पृष्ठ पलटती है। इन सबमें क्या सम्मिलित है

(1) उद्‌गामी समाधान कौशल
(2) उद्‌गामी (इमरजेन्ट) साक्षरता कौशल
(3) उद्‌गामी पाठ्यचर्या
(4) उद्‌गामी गुणधर्म

142. निम्नलिखित कथनों को पढ़िए तथा सही विकल्प का चयन कीजिए:
अभिकथन (A): शिक्षार्थी भाषा अर्जित करते हैं क्योंकि वे ऐसा करने के लिए आनुवंशिक रूप से पूर्वानुकूलित होते हैं और ऐसे में परिवेश की कोई भूमिका नहीं होती है।
तर्क (R): भाषा अर्जन में शिक्षार्थी-केन्द्रित कक्षायी परिवेश का बहुत गहरा प्रभाव पड़ता है।

(1) (A) ग़लत है, परन्तु (R) सही है।
(2) (A) और (R) दोनों सही हैं तथा (R), (A) की सही व्याख्या है।
(3) (A) और (R) दोनों सही हैं, परन्तु (R), (A) की सही व्याख्या नहीं है।
(4) (A) सही है, परन्तु (R) ग़लत है।

 

143. पठन सिखाने के उस तरीके को क्या कहा जाता है जिसमें शब्दों के अर्थ को प्रयुक्त संदर्भों के अनुसार समझने पर बल दिया जाता है

(1) संरचनात्मक उपागम
(2) सम्प्रेषणात्मक उपागम
(3) अधोमुखी (बॉटम-अप) उपागम
(4) समग्र भाषा उपागम

144. भाषा के बारे में चिन्तन करने और बात करने की योग्यता को क्या कहेंगे 

(1) अधिभाषिक (विचार-विमर्श) योग्यता
(2) ध्वन्यात्मक जागरूकता
(3) निपुण वक्ता
(4) उद्‌गामी साक्षरता

145. एक माँ ने कक्षा II की अध्यापिका से पूछा कि मैंने इस बात पर ध्यान दिया है कि मेरी बच्ची कभी-कभी ऐसे शब्द बोल जाती है जो उसने कभी अपने वयस्कों या भाई-बहनों से नहीं सुने हैं। यह कैसे संभव है.
इस प्रश्न का निम्नलिखित में से सबसे उपयुक्त उत्तर क्या है

(1) रचनावादी उपागम के अनुसार, बच्चे नई भाषाएँ आविष्कृत करते हैं।
(2) बच्चे भाषा केवल अपने वयस्कों के अनुकरण से ही सीखते हैं।
(3) मनुष्य का मस्तिष्क भाषा सीखने के लिए सहज रूप से अनुकूलित है।
(4) बच्चे भाषा तभी सीखते हैं जब हम बच्चे के भाषायी विकास पर पुनर्बलन देते हैं।

146. प्रारंभिक साक्षरता को सुसाध्य बनाने की एक युक्ति है, जिसमें एक वयस्क और एक बालिका दोनों साथ-साथ एक पुस्तक देख रहे हैं, वयस्क प्रश्न पूछता है और आपसी संवाद को प्रोत्साहित करता है। फिर दोनों की भूमिका बदलती है, बालिका वयस्क से प्रश्न पूछती है। यह युक्ति क्या कहलाती है

(1) कथा वाचन
(2) मॉडल पठन
(3) साझा पठन
(4) संभाषिक पठन

 

CTET 2025 Paper 1 Note PDF Download

SL	Subjects	Links
1	CDP	Click
2	Mathematics	Click
3	EVS	Click
4	English	Click
5	Hindi	Click
6	Assamese	Click
7	Bengali	Click

 

147. एक अध्यापक शिक्षार्थियों के भाषा के श्रवण कौशलों का विकास कैसे कर सकता है

(1) शिक्षार्थियों को वह सब सुनने के लिए कहना जिसे वे निष्क्रिय होकर सुनते हैं।
(2) शिक्षार्थियों से कक्षा में और कक्षा के बाहर सतत रूप से बात करके।
(3) अन्य भाषिक कौशलों को सम्बद्ध किए बिना केवल श्रवण कौशलों पर ध्यान केन्द्रित करना।
(4) शिक्षार्थियों के लिए ऐसे अवसर सृजित करना जिनमें वे तरह-तरह के भाषा स्रोतों और लोगों से सुन सकें और अन्य श्रवण संबंधी गतिविधियों में संलग्न हो सकें।

148. निम्नलिखित कथनों को पढ़िए तथा सही विकल्प का चयन कीजिए :
अभिकथन (A): प्राथमिक स्तर पर भाषा में सटीकता बहुत ही महत्त्वपूर्ण है।
तर्क (R): व्याकरण प्राथमिक स्तर की पाठ्यचर्या का अभिन्न अंग है।

(1) (A) ग़लत है, परन्तु (R) सही है।
(2) (A) और (R) दोनों सही हैं तथा (R), (A) की सही व्याख्या है।
(3) (A) और (R) दोनों सही हैं, परन्तु (R), (A) की सही व्याख्या नहीं है।
(4) (A) सही है, परन्तु (R) ग़लत है।

149. भाषा, भाषा अधिगम की प्रकृति और शिक्षण-शास्त्रीय व्यवस्थाओं में दोनों की अनुप्रयोगिता के बारे में सैद्धान्तिक स्थितियों एवं मतों को क्या कह सकते हैं?

(1) युक्ति (टेकनीक)
(2) पाठ्यक्रम
(3) विषय-वस्तु
(4) उपागम

150. रचनात्मक मूल्यांकन क्या है?

(1) परिवर्तन से संबंधित नहीं है।
(2) शिक्षण-अधिगम प्रक्रिया में क्या हो रहा है।
(3) अधिगम में हो रहे विकास और सुधार से संबंधित है।
(4) कोर्स में एक पूर्वनिर्धारित या विशेष चरण में किया जाता है।

 

CTET Previous Year Question Papers for Hindi Paper
June - 2011	Jan - 2012	Nov - 2012
July - 2013	Feb - 2014	Sep - 2014
Feb - 2015	Sep - 2015	Jan - 2016
Feb - 2016	Sep - 2016	Dec - 2018
Dec - 2019	July - 2019	Jan - 2021
Dec - 2022	Jan - 2022	Aug - 2023
Jan - 2023	Jan - 2024	July - 2024
Dec - 2024

 

 

PART - IV

---

পৰীক্ষাৰ্থীসকলে যদিহে অসমীয়া বিষয়টো ভাষা - I (Language - I) হিচাপে লৈছে, তেনেহ'লে Part - IV-ৰ (প্রশ্ন নং 91 -ৰ পৰা 120 লৈ) উত্তৰ কৰিব।

91. মই ব্যৱহাৰ কৰা ভাষাটো যাতে শুদ্ধ হয়, সেয়া নিশ্চিত কৰাত মই গুৰুত্ব দিওঁ - উক্ত উদাহৰণটোৰ লগত ৰজিতা যোৱা কৌশলটো হৈছে

(1) অনুবাদকৰণ
(2) মনত ৰখা
(3) পুনৰীক্ষণ কৰা
(4) স্ব-নিৰীক্ষণ

92. দ্বিতীয় মানৰ ছাত্ৰ - ছাত্ৰীয়ে - এই মোৰ দুই বাহু, দুই ভৰি মোৰ - শিশু পদ্যটো গাইছে আৰু গোৱাৰ লগে লগে পদ্যটোত উল্লেখ থকা ধৰণে। অংগ-প্রত্যংগ-বোৰ শুদ্ধকৈ স্পৰ্শ কৰি গৈছে। এইক্ষেত্রত শিক্ষকে কোন পদ্ধতিৰ ব্যৱহাৰ কৰি এনেধৰণে শিকাইছে

(1) সাৰগ্ৰাহী বা বর্ণিল
(2) শ্রব্যভাষিক
(3) যোগাযোগমূলক ভাষা শিক্ষণ
(4) সম্পূর্ণ শাৰীৰীক সঁহাৰি

 

93. শিক্ষকে ছাত্র - ছাত্রীসকলক কিছুমান গোটত ভাগ কৰি দিছে। এটা গোটে তেঁওলোকে আগদিনা শিকা পাঠ এটাত পোৱা শব্দ ভাণ্ডাৰৰ পাঁচোটাকৈ প্রশ্নোত্তৰ কৰিছে আৰু একেধৰনে আন এটা গোটৰ সৈতে প্রশ্নোত্তৰবোৰ সালসলনি কৰিছে। এই কার্যটো তলত দিয়া কোনটোৰ উদাহৰণ

(1) সহপাঠী মূল্যায়ন
(2) স্ব-মূল্যায়ন
(4) গঠন মূল্যায়ন
(3) ফীডবেক

94. মোৰ শিক্ষকে মোক কেতিয়াবা কার্ড এখন দিয়ে। তেঁও কার্ডখনত শব্দ এটা বা চুটি বাক্য এটা লিখি দি মোক অভিনয় কৰি তাৰ বিষয়ে বুজাবলৈ কয়। তাৰ পাছত আমাৰ শ্ৰেণীৰ বাকীবোৰে মোৰ অভিনয় বা অংগী - ভংগীৰ পৰা সেই শব্দ বা বাক্যটো অনুমান কৰিব লাগে। এই খেলটো মই বৰ ভাল পাঁও - ছাত্ৰগৰাকীৰ এই বাক্যটোৰ পৰা তেঁওৰ শিকন অগ্রাধিকাৰটো বাছি উলিওৱা

(1) মই সক্রিয়ভাবে তথা গতিশীলতৰে জড়িত হ'ব পাৰিলে ভাষা ভালকৈ মনত ৰাখিব পাৰোঁ
(2) মই দেখা পালে ভাষা ভালকৈ মনত ৰাখি পাৰোঁ
(3) মই শুনা পালে ভাষা ভালকৈ মনত ৰাখিব পাৰোঁ
(4) কার্ড এখন দেখি মুখস্থ কৰিলে মই ভাষা ভালকৈ মনত ৰাখিব পাৰোঁ

 

95. উক্তি (A): বিদ্যালয়লৈ অহা সকলো শিশুৱেই বয়স অনুযায়ী পটু ভাষা ব্যৱহাৰকাৰী
যুক্তি (R): ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ বৈচিত্র বা বিবিধতাৰ বাবে শিশুবোৰে নিজৰ পটুতা প্রদর্শন কৰিবলৈ সক্ষম নহয়
উদ্ধৃত উক্তি আৰু যুক্তিৰ আধাৰত শুদ্ধ বিকল্পটো বাছি উলিওৱাঁ

(1) (A) অশুদ্ধ, (R) শুদ্ধ
(2) (A) আৰু (R) দুয়োটাই শুদ্ধ, আৰু (R) হৈছে (A)-ৰ শুদ্ধ ব্যাখ্যা
(3) (A) আৰু (R) দুয়োটাই শুদ্ধ, কিন্তু (R), (A)-ৰ শুদ্ধ ব্যাখ্যা নহয়
(4) (A) শুদ্ধ, (R) অশুদ্ধ

 

96. পঞ্চম মানৰ ছাত্ৰ মনজিতে নিজৰ শিক্ষক, বন্ধু আৰু দুবছৰীয়া শিশু এটাৰ সৈতে কথা পাতোতে ভিন ভিন ধৰণে ভাষাৰ ব্যৱহাৰ কৰে। অর্থাৎ, সামাজিক পৰিস্থিতি অনুসৰি ভাষাৰ ব্যৱহাৰ মনজিতে জানে। মনজিতৰ ভাষা ব্যৱহাৰৰ এই বৈশিষ্ট্যটো হৈছে

(1) কথন কার্য
(2) স্বাভাৱিকবাদ বা প্রকৃতিবাদ (Naturalist)
(3) শব্দার্থ অধ্যয়ন বিদ্যা (Semantics)
(4) প্রয়োগবাদ বা বাস্তৱবাদ (Pragmatics)

 

97. এগৰাকী মাকে লক্ষ্য কৰিছে যে তেঁওৰ শিশুটিৰ কেতিয়াও ঘৰৰ ডাঙৰৰ মুখত বা সহোদৰৰ মুখত নশুনা কথা কিছুমান কয়। মাকগৰাকী শিশুটিৰ এই কার্যত বিমোৰত পৰিছে, কাৰণ তেঁও বিশ্বাস কৰি আহিছিল যে শিশুৱে সদায়ে পৰিয়ালৰ মানুহ আৰু নিকট পৰিৱেশৰ অনুকৰণ কৰিহে ভাষা শিকে। মাক গৰাকীৰ এই ধাৰণাটো হৈছে

(1) বহুভাষিকতা
(2) দেশীবাদ
(3) আচৰণবাদ
(4) গঠনবাদ

9৪. তলত দিয়া কোনধৰণৰ নৈপুণ্য বা দক্ষতা শিশুৱে আনুষ্ঠানিক পঠন নির্দেশ আৰম্ভ কৰাৰ আগতেই বিকশিত হয় আৰু পৰৱৰ্তী বৌদ্ধিক দক্ষতাৰ ভেটি নির্মাণ কৰে

(1) উদ্‌দামী সাক্ষৰতা
(2) উদ্যামী (Emergent) সমাধান
(3) উদ্দামী পাঠ্যক্রম
(4) উদ্দামী গুণ বা ধর্ম

99. এগৰাকী আইতাকে সৰু ল'ৰা - ছোৱালীৰ কিতাপৰ পৰা সধু পঢ়ি শুনাই ভাল পায় আৰু এনেদৰে তেঁও শিশুহঁতক কিতাপৰ সৈতে আৰু নতুন চিন্তাৰ সৈতে পৰিচয় কৰোৱায় । ল'ৰা - ছোৱালীবোৰো এই প্রক্রিয়াটোত খুব সক্রিয়ভাৱ জড়িত হৈ পৰে। আইতাকগৰাকীৰ এই কৌশলটো হৈছে 

(1) ডাঙৰকৈ শব্দ কৰি কৰা পঠন
(2) আদর্শ পঠন
(3) অংশাদাৰী বা সমিল-মিল পঠন
(4) বচনমূলক পঠন

 

100. পঠন শিকাবৰ কাৰণে বৰ্ণ আৰু ধ্বনিৰ দৰে। প্ৰাৰম্ভিক বা মৌলিক বিষয়েৰে আৰম্ভ কৰা এক শিকনৰ অধিগম বা পদ্ধতি (approach) টোক কি বুলি জনা যায়, য'ত শিশুক ধ্বনি লগ লগাই শব্দ গঠন কৰিবলৈ শিকোৱা হয়

(1) গঠনাত্মক পদ্ধতি
(2) অধোমুখী বা নিম্নগামী পদ্ধতি
(3) উর্দ্ধমুখী পদ্ধতি
(4) সামগ্রিক ভাষা পদ্ধতি

 

101. উক্তি (A): বিশিষ্ট ধ্বনিগত বানানৰ (phonetic spelling) ব্যৱহাৰে শুদ্ধ বানান লিখিবলৈ শিকাৰ ক্ষমতা লেহেমীয়া কৰি তোলে
যুক্তি (R): শিশুৱে পৰম্পৰাগত বানানৰ পৰিৱৰ্তে নিজে 'উদ্ভাৱন' কৰা বানান কৰিলে সিহঁতৰ বানান শুদ্ধকৈ লিখিব পৰাৰ ক্ষমতা লেহেমীয়া নহয়
উদ্ধৃত উক্তি আৰু যুক্তিৰ আধাৰত শুদ্ধ বিকল্পটো বাছি উলিওৱী

(1) (A) অশুদ্ধ, (R) শুদ্ধ
(2) (A) আৰু (R) উভয়ে শুদ্ধ, আৰু (R) হৈছে (A)-ৰ শুদ্ধ ব্যাখ্যা
(3) (A) আৰু (R) উভয়ে শুদ্ধ, কিন্তু (R), (A)-ৰ শুদ্ধ ব্যাখ্যা নহয়
(4) (A) শুদ্ধ, (R) অশুদ্ধ

102. নতুন ভাষা এটা শিকোতে ভাষাটোৰ বৈশিষ্ট্যপূর্ণ  উচ্চাৰণ - নিয়মৰ কাৰণে বহুতো শিক্ষার্থীয়ে আত্মবিশ্বাসৰ অভাৱ অনুভৱ কৰে। এই অসুবিধা দূৰ কৰাৰ এটা উপায় হৈছে

(1) ভুল হোৱাৰ লগে লগে সেইবোৰ শুধৰাই দিয়া
(2) শ্রেণীকোঠাত ডাঙৰকৈ পঢ়িবলৈ দিয়া
(3) শ্রেণীকোঠাত মৌখিক যোগাযোগৰ প্রয়োজন হোৱা খেল কিছুমান দিব লাগে
(4) পৰামৰ্শদাতা বিশেষজ্ঞৰ সৈতে স্পীচ্ছ থেৰাপীৰ ব্যৱস্থা কৰি অনুশীলন কৰোৱা

 

103. তৃতীয় মানৰ শিক্ষক এগৰাকীয়ে শিকাৰুক নতুন শব্দসম্ভাৰ চিনাকি কৰিবৰ কাৰণে তলত দিয়া কোনটো আটাইতকৈ ফলপ্রসূ উপায়

(1) ব্লেকবোর্ডত শব্দবোৰৰ অৰ্থ লিখি দি শিকাৰুক সেইবোৰ মুখস্থ কৰিবলৈ দিয়া
(2) নতুন শব্দবোৰৰ বিপৰীত অর্থসূচক শব্দবোৰ কৈ সিহঁতৰ ভাষাত সেইবোৰৰ অর্থ কোৱা
(3) শিক্ষকে শব্দবোৰ সংক্ষিপ্ত সংজ্ঞা ডাঙি ধৰা
(4) যিবোৰ পৰিস্থিতিত শব্দবোৰ ব্যৱহৃত হয়, সেইবোৰ ব্যাখ্যা কৰা

 

104. ভাষা এটা শিকাটো হৈছে

(1) দক্ষতা (skill)
(2) আহৰণ (acquisition)
(3) প্রক্রিয়া (process)
(4) উৎপাদ (product)

105. পঠনৰ ধৰণক পাঠকে কি কৰা উচিত তলত দিয়া স্তম্ভ দুটা মিলাই উত্তৰ কৰাঁ পঠনৰ ধৰণ পঢ়ুৱৈয়ে

A. অনুমান কৰণ	i. লেখকে লেখাৰ ধৰণৰ পৰা লেখক কি অনুভৱ কৰে সেয়া তেঁওলোকে ঠিক কৰি লয়
B. তথ্যভিত্তিক অনুমিতি বা সিদ্ধান্তৰ মনোভাৱ	ii. অচিনাকি বিধিবোৰ বুজি পাবৰ কাৰণে তেঁওলোকে পাঠটোৰ অংশ কিছুমান ব্যৱহাৰ কৰে
C. প্ৰসংগৰ পৰা অৰ্থৰ উদ্ধাৰ	গদ্যাংশ এটাৰ শিৰোনাম পঢ়ি তেঁওলোকে তথ্য কিদৰে গঠন কৰা হৈছে সেয়া চায়
D. বিস্তৃত বা পুংখানুপুংখ পঠন	iv. পাঠ এটাত ভাষাৰ ব্যৱহাৰ কেনেদৰে কৰা হৈছে তেঁওলোক তাত গুৰুত্ব দিয়ে
E. পাঠ চিনাক্তকৰণ	V. ছবি আৰু শিৰোনাম চাই ভিতৰৰ পাঠত কি আছে সেয়া তেঁওলোকে অনুমান কৰে

(1) A - iv, B - iii, C - ii, D - i, E - v
(2) A - v, B - 1, C - ii, D - iv, E - iii
(3) A - 1, B - iv, C - v, D - ii, E - iii
(4) A - ii, B - 4, C - iii, D - iv, E - v

 

CTET Assamese : Paper 1

     Prepare effectively for the CTET Assamese Paper 1 with our comprehensive Study Materials, Mock Tests and Previous Year Questions. Our resource provides an extensive collection of practice papers designed to simulate the actual exam environment, helping you gain confidence and improve your problem-solving skills. Each mock test is crafted to cover a wide range of topics and question formats that are typically seen in the CTET Assamese Paper 1, ensuring you are well-prepared for any type of question that may appear.

ভাষা	Click Here
ভাষাৰ ৰূপ প্রকাৰ	Click Here
ভাষা আহৰণ	Click Here
মাতৃভাষা	Click Here
ভাষা শিক্ষণ	Click Here
ভাষা শিক্ষণৰ পৰ্যায়	Click Here
জ্যাঁ পিয়াজৰ মতে ভাষা	Click Here
লেভ ভাইগট'স্কিৰ মতে ভাষা	Click Here
নোম চমাস্কীৰ মতে ভাষা	Click Here
ভাষাৰ কৌশল/দক্ষতা	Click Here
ত্ৰি - ভাষিক সূত্ৰ	Click Here
Note Making	Click Here
ভাষাৰ অক্ষমতা	Click Here
Scanning	Click Here
Skimming	Click Here
Assamese Study Materials	Click Here

 

নির্দেশ: তলত দিয়া গদ্যাংশ পঢ়ি তাৰ তলত দিয়া প্রশ্নসমূহৰ (প্রশ্ন নং 106 ৰ পৰা 114 লৈ) আটাইতকৈ উপযুক্ত বিকল্পটো নির্বাচন কৰি উত্তৰ কৰাঁ।

১৭৩৬ খ্রীষ্টাব্দত ব্রেঞ্জামিন ফ্রেংকলিনে পে'ল্ল্ভেনিয়াৰ বিধান সভাৰ সচিবৰ পদ লাভ কৰিলে। বিধান সভাৰ সচিব পদত নিযুক্তি মাত্র এবছৰৰ কাৰণে দিয়া হয়। অর্থাৎ প্রত্যেক বছৰেই সচিব পদৰ নিযুক্তিৰ কাৰণে নতুন নতুন প্রস্তাৱ বিবেচনা কৰা হয়। ব্রেঞ্জামিন ফ্রেংকলিনে প্ৰথমবাৰ সচিবৰ পদত নিযুক্তি পাওঁতে তেওঁ বিনা প্রতিদ্বন্দ্বিতাই সেই পদলৈ নির্বাচিত হৈছিল। কিন্তু দ্বিতীয়বাৰ তেওঁৰ নাম প্রস্তাৱ হ'লত বিধান সভাৰ এজন নতুন সদস্যই সেই প্ৰস্তাৱৰ বিৰোধিতা কৰিলে। কিন্তু তেওঁৰ বিৰোধিতা সত্ত্বেও ব্রেঞ্জামিন পুনৰ সচিব পদত নিযুক্ত হ'ল। দ্বিতীয়বাৰ নিযুক্তি পালেও সদস্যজনৰ বিৰোধিতাৰ কথাটো বেঞ্জামিন সহজভাৱে ল'ব নোৱাৰিলে। তেওঁ অনুভৱ কৰিলে যে, কিবা প্ৰকাৰে যদি সদস্যজনৰ অন্তৰ জয় কৰিব পৰা নাযায়, তেন্তে ভৱিষ্যতেও সদস্যজনে ব্রেঞ্জামিনৰ কাৰণে নানা অসুবিধাৰ সৃষ্টি কৰি থাকিব। কিন্তু সদস্যজনক তোষামোদ কৰি বা ভেটি দি তেওঁৰ প্রীতি অর্জন কৰিবলৈ ব্ৰেঞ্জামিনৰ অকণো ইচ্ছা নাছিল। ব্রেঞ্জামিনে তেওঁৰ স্বভাৱৰ বৈশিষ্ট্য অনুযায়ী সদস্যজনৰ অন্তৰ গলাবলৈ এটা অভিনৱ পন্থা ল'লে। তেওঁ জানিব পাৰিছিল যে উক্ত সদস্যজন এজন উচ্চ শিক্ষিত আৰু অধ্যয়নশীল মানুহ আছিল। ভালকৈ খবৰ লৈ ব্রেঞ্জামিনে এই কথাও জানিব পাৰিলে যে সদস্যজনৰ পুথি-ভঁৰালত এখন অতি মূল্যবান আৰু দুষ্প্রাপ্য কিতাপ আছে। কিতাপখন ধাৰলৈ বিচাৰি ব্ৰেঞ্জামিনে তেওঁলৈ অতি নম্রভাৱে এখন চিঠি লিখিলে। চিঠিখন পঢ়ি সদস্যজন অতি মুগ্ধ হ'ল আৰু ব্রেঞ্জামিনে বিচৰা কিতাপখন তেওঁ তৎক্ষণাত ব্রেঞ্জামিনলৈ পঠাই দিলে। ইয়াৰ পিছৰ পৰাই সদস্যজনে ব্রেঞ্জামিনৰ প্ৰতি শ্রদ্ধাপূর্ণ আচৰণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে আৰু দুয়োৰে মাজত গভীৰ বন্ধুত্ব স্থাপিত হ'ল। এই ঘটনাটোৱে প্ৰমাণ কৰে যে ব্রেঞ্জামিনে একেটা দলিৰে দুটা চৰাই মৰাৰ কৌশল খুব ভালকৈ আয়ত্ত কৰিছিল। সদস্যজনৰ দয়া-দৃষ্টি পাবৰ কাৰণে তেওঁ যদি তোষামোদৰ আশ্রয় ল'লেহেঁতেন, তেন্তে তেওঁ কেতিয়াও সদস্যজনৰ শ্রদ্ধা অর্জন কৰিব নোৱাৰিলেহেঁতেন। কিন্তু ব্রেঞ্জামিনে যি কৌশল অৱলম্বন কৰিলে তাৰ ফলত এহাতে এখন মূল্যবান আৰু দুষ্প্রাপ্য কিতাপ পঢ়ি তেওঁ নিজৰ জ্ঞানৰ পৰিধি বহলাবলৈ সমর্থ হ'ল, আনহাতে তেওঁ এজন শিক্ষিত আৰু প্ৰভাৱশালী মানুহৰ বন্দুত্ব অর্জন কৰিব পাৰিলে।

 

106. "...ব্রেঞ্জামিনে তেঁওলৈ অতি নম্রভাৱে এখন চিঠি লিখিলে।"
উদ্ধৃত বাক্যটোৰ ৰেখাংকিত অংশ হৈছে।

(1) ক্রিয়া
(2) সর্বনাম
(3) বিশেষনীয় বিশেষণ
(4) উপসর্গ

 

107. ব্রেঞ্জামিনৰ বিৰোধিতা কৰা বিধান সভাৰ সদস্যজনৰ সৈতে আন্তৰিক তথা সৌহাদ্যপূর্ণ সম্পর্ক স্থাপন কৰিবলৈ তেঁও কি কৰিছিল?

(1) বিনয়েৰে তোষামোদ কৰিছিল
(2) সদস্যজনৰ ব্যক্তিগত সংগ্ৰহৰ পৰা এখন গ্রন্থ বিচাৰিছিল
(3) বিধান সভাৰ পুথিভঁৰালৰ পৰা এখন কিতাপ বিচাৰি চিঠি লিখিছিল
(4) নিজৰ পঠন অভ্যাসৰ কথা জনাই এখন চিঠি লিখিছিল

 

108. ব্রেঞ্জামিনে একেটা দলিৰে দুটা চৰাই মৰা বুলি কোৱাৰ দ্বাৰা কোন দুটা কার্য নির্দেশ কৰা হৈছে?

(1) জ্ঞানার্জন আৰু বিৰোধীৰ বন্ধুৰ অৰ্জন
(2) বিধান সভাৰ সচিব পদ লাভ আৰু বিৰোধী সদস্যজনৰ সৈতেও বন্ধুত্ব স্থাপন
(3) দুষ্প্রাপ্য কিতাপ এখন নিজৰ সংগ্রহলৈ অনা আৰু বিৰোধী সদস্যজনৰ সৈতে বন্ধুত্ব স্থাপন
(4) বিৰোধী সকলৰ সমৰ্থন আদায় আৰু নিজৰ পঠন অভ্যাসৰ পৰোক্ষ প্রদর্শন

 

109. ব্রেঞ্জামিন ফেংক্লিনৰ বিৰোধীতা কৰা সদস্যজন আছিল-

(1) উচ্চশিক্ষিত, কিন্তু অধ্যয়নৰ গভীৰতা নথকা এজন লোক
(2) বিধান সভাৰ নতুন সচিব
(3) এজন ক্ষমতাৱান, প্রাজ্ঞ মানুহ
(4) বিধান সভাৰ এজন পুৰনি সদস্য

 

110. গদ্যাংশটোৰ প্ৰসংগত 'ভেটি' শব্দটোৰ সমার্থসূচক শব্দ এটা হৈছে

(1) মাটি
(2) ভাৰ
(3) আধাৰ ৱা মূল
(4) উপটোকন

 

 

 

অসমীয়া Marathon || CTET Paper 1 & 2 | Complete Pedagogy Class

YouTube : Assam TET Academy

 

111. ব্রেঞ্জামিন ফেংক্লিন ক'ৰ বিধান সভাৰ সচিব আছিল?

(1) যু.এ.ই.-ৰ
(2) ইংলেণ্ডৰ
(3) স্কটলেণ্ডৰ
(4) যু.এচ.এ.-ৰ

112. গদ্যাংশটোৰত ব্যৱহৃত 'লাহে-লাহে', 'নতুন-নতুন' আদি হৈছে .......... ৰ উদাহৰণ।

(1) যুৰীয়া শব্দ
(2) পুনৰক্তি
(3) পুনৰুক্ত বদভ্যাস
(4) পৰসৰ্গ

 

113. ব্রেঞ্জামিন ফেংক্লিন কেইবাৰ বিধান সভাৰ সচিব পদত অধিষ্ঠিত হোৱাৰ উল্লেখ কৰা হৈছে?

(1) তেঁও সচিব নহয়, বৰঞ্চ সন্মানীয় সদস্য পদতহে অধিষ্ঠিত আছিল
(2) এবাৰ
(3) দুবাৰ
(4) কেইবাবাৰো

 

114. বিধান সভাৰ সদস্য এজনে তেঁওৰ বিৰোধিতা কৰাটো ব্রেঞ্জামিনে কিয় সহজভারে লোৱা নাছিল। কাৰণ,

(1) সদস্যজন অধ্যয়শীল আৰু প্ৰভাৱশালী ব্যক্তি আছিল।
(2) সেয়া তেঁওৰ স্বভাৱ বিৰুদ্ধ আছিল।
(3) তেঁও সকলোৰে প্রিয়ভাজন আৰু শ্ৰদ্ধাৰ পাত্র হৈ থাকিব বিচাৰিছিল।
(4) সদস্যজনে ভৱিষ্যতে কিবা অসুবিধাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে বুলি তেঁও ভাবিছিল।

 

নির্দেশ : তলৰ পদ্যাংশ পঢ়ি তাৰ তলত দিয়া প্রশ্নসমূহৰ (প্রশ্ন নং 115ৰ পৰা 120লৈ) আটাইতকৈ উপযুক্ত উত্তৰটো নিৰ্বাচন কৰাঁ।

সৌ যে দেখিছা দূৰ দূৰণিৰ 
মৰুৰ দাঁতিত এখনি পাম, 
সেউজীয়া পছ লতাই বেৰিছে 
সেয়ে মোৰ চিৰ পৱিত্র ধাম। 
ৰজা প্রজা তাত সকলো সমান 
নাই বাদচাৰ গজনী পুৰ, 
তাতে বহি আমি আকাশ তলত 
নীল অসীমত মিলাম সুৰ। 
সেই নিৰলাত থাকিম নিজানে 
কাষত তোমাৰ মধুৰ গান, 
ৰুটি এটুকুৰা সুৰাৰ পিয়লা 
কবিতা কুঁৱৰী আকুল প্রাণ। 
সি সুৰ পুৰীৰ এয়েই সপোন 
এয়ে হৃদয়ৰ বাসনা মোৰ, 
মৰুৰ মাজত নামিব সৰগ 
জীৱন যাতনা পৰিব ওৰ ।

 

115. মৰুৰ দাঁতিত থকা পামখন কেনেকুৱা ?

(1) নীল-সেউজীয়া
(2) শুকান আৰু বালিময়
(3) সেউজীয়া গছ-লতাৰে বেৰা
(4) মৰুভূমিৰ উম্মতাৰে ভৰা

 

116. "ৰজা প্রজা তাত সকলো সমান নাই বাদচাৰ গজনী পুৰ"
- উদ্ধৃত পংক্তিটোৰ ৰেখাংকিত শব্দটোৰ অৰ্থ হৈছে।

(1) মৰুদ্যান
(2) ৰজা
(3) প্রজা
(4) হস্তী

 

117. কবিয়ে থাকিব খোজা নিৰলাত কবিৰ কাষত কিছুমান বস্তু থকাৰ কল্পনা কৰিছে। তলত দিয়া কোনটোৰ কথা কবিয়ে কল্পনা কৰা নাই?

(1) বিলাসী খাদ্যসম্ভাৰ
(2) মদিৰাৰ পিয়লা
(3) এটুকুৰা কটি
(4) প্রিয়তমাৰ সমধুৰ গান

 

118. উদ্ধৃত পদ্যাংশৰ আদিৰ পৰা অন্তলৈকে ........... ৰ প্ৰয়োগ স্পষ্ট।

(1) চিত্রকল্প
(2) অনুপ্রাস
(3) উপমা
(4) প্রতীক

 

119. পদ্যাংশটিত উল্লেখ থকা 'পাম'খন ক'ত আছিল?

(1) 'বাদচাৰ গজনী পুৰ'ত
(2) মৰুভূমিৰ কাষত
(3) মৰুভূমিৰ মাজত
(4) কবিৰ কল্পনাত

 

120. 'সি সুৰ পুৰীৰ এয়েই সপোন এয়ে হৃদয়ৰ বাসনা মোৰ।"
- উদ্ধৃত পংক্তিটোৰ ৰেখাংকিত শব্দটোৰ অৰ্থ হৈছে।

(1) দেৱলোক
(2) সুৰাৰ পিয়না য'ত থাকে, তেনে স্থান
(3) মৰুৰ মাজৰ মৰীচিকা
(4) মৰুদ্যান

 

PART - IV

---

যে - সব পরীক্ষার্থী বাংলা কে ভাষা - I হিসাবে নির্বাচিত করেছেন, তারা অবশ্যই ভাগ - IV (91 থেকে 120 নং প্রশ্ন) - এর উত্তর দেবেন।

91. প্রদত্ত দৃষ্টান্তটির সঙ্গে সংগতিপূর্ণ কৌশলটি (strategy) নির্বাচন করুন। 'আমি ভাষার উপর মনঃসংযোগ করি, সবসময় ভাষা সঠিক কিনা নিশ্চিত হতে চাই

(1) একাধিক ভাষাবলম্বন (Trans-languaging)
(2) মুখস্থ করণ (Memorising)
(3) পুণর্পঠন (Revising)
(4) আত্ম-পরিচালন (Self-monitoring)

92. দ্বিতীয় শ্রেণীর পড়ুয়ারা গান পাইছে "মাথা আর কাঁধ দুই, হাঁটু আর পায়ের আঙুল ছুঁই।" গাইবার সঙ্গে সঙ্গে তারা তাদের উল্লেখিত অঙ্গপ্রত্যঙ্গগুলি ঠিক মতো ছুঁয়ে ছুঁয়ে যাচ্ছে। শিক্ষক এখানে কোন পদ্ধতির আশ্রয় নিচ্ছেন

(1) সারগ্রাহী (Eclectic)
(2) শ্রুতি ভাষাগত (Audio-lingual)
(3) যোগাযোগমূলক ভাষা-শিক্ষণ (Communicative Language Teaching)
(4) সমগ্র শারীরিক প্রতিক্রিয়া (Total Physical Response)

93. শিক্ষার্থীরা দলগত ভাবে পূর্ববর্তী পাঠের শব্দ ভান্ডার বিষয়ক পাঁচটি প্রশ্নের উত্তর খুঁজেছে। তারপর তারা অন্য দলের সঙ্গে প্রশ্ন বিনিময় করেছে এবং উত্তর দেবার চেষ্টা করেছে। এই দৃষ্টান্তটিকে বলা হবে

(1) সহপাঠী মূল্যায়ণ (Peer assessment)
(2) আত্ম মূল্যায়ণ (Self-assessment)
(3) প্রতিজ্ঞাপন (Feedback)
(4) পঠন মূল্যায়ণ (Reading assessment)

 

94. শিক্ষিকা যখন একটি কার্ডের ওপর একটি শব্দ অথবা শব্দগুচ্ছ লিখে আমাকে দেন, আর আমাকে সেটা অভিনয় করে দেখাতে হয় আর ক্লাসের বাকি পড়ুয়ারা সেই শব্দটি অনুমান করার চেষ্টা করে – আমার খুব ভালো লাগে। শিক্ষার্থীদের নিম্নপ্রদত্ত পছন্দের তালিকার মধ্যে উল্লিখিত শিক্ষার্থীর মন্তব্যটি চিহ্নিত করুন

(1) শারীরিক ভাবে যুক্ত হলে আমি ভাষাটা ভালোভাবে বুঝতে পারি
(2) দেখতে পেলে আমি ভাষাটা ভালোভাবে বুঝতে পারি
(3) শুনতে পেলে আমি ভাষাটা ভালোভাবে বুঝতে পারি
(4) কার্ডে লিখিত শব্দগুচ্ছ মুখস্থ করলে আমি ভাষাটা ভালোভাবে বুঝতে পারি

 

95. মন্তব্য (A): স্কুলে ভর্তি হওয়া সব শিশুই তাদের সমবয়সীদের মধ্যে ভাষা ব্যবহারে সক্ষম
কারণ (R); ভাষা ও সংস্কৃতিগত বৈচিত্র্যের কারণে তারা তাদের সামর্থ্য প্রদর্শণে অক্ষম
সর্বাধিক গ্রহণযোগ্য উত্তরটি নির্বাচন করুন

(1) (A) ভুল, কিন্তু (R) ঠিক
(2) (A) এবং (R) দুটিই ঠিক, এবং (A)-র সঠিক ব্যাখ্যা হচ্ছে (R)
(3) (A) এবং (R) দুটিই ঠিক, এবং (A)-র সঠিক ব্যাখ্যা (R) নয়
(4) (A) ঠিক, কিন্তু (1) ভুল

 

96. পঞ্চম শ্রেণির মন্জিৎ তার শিক্ষিকা, তার বন্ধুবান্ধব এবং একটি দু বছরের শিশুর সঙ্গে ভিন্ন ভিন্ন ভাবে কথাবার্তা বলে। এর অর্থ মন্জিৎ জানে বিভিন্ন সামাজিক পরিস্থিতিতে কীভাবে ভাষা ব্যবহার করতে হয়। – ভাষার এই বিশেষ ভূমিকাটি কোন নামে পরিচিত

(1) কথন - কর্ম বা Act of speech
(2) প্রকৃতিবাদী বা Naturalist
(3) শব্দার্থতত্ত্ব বা Semantics
(4) ব্যঞ্জনাতত্ত্ব বা Pragmatics

 

97. একজন মা লক্ষ করলেন যে তাঁর শিশু সন্তানটি মাঝে মধ্যে এমন সব কথা বলছে, যা পরিবারের বড়োদের বা অন্য সন্তানদের মুখে শোনেন নি। এতে তিনি বিমূঢ় বোধ করেন। কারণ তাঁর বিশ্বাস, কোনো শিশু তার পরিবার বা ঘনিষ্ঠজনদের অনুকরণ করেই কথা বলতে শেখে। নীচের কোনটির মধ্যে তার এই বিশ্বাসের প্রতিফলন দেখতে পাই

(1) বহুভাষিকতা (Multilingualism)
(2) সহজোৎপন্ন জ্ঞানবাদ (Nativism)
(3) আচরণবাদ (Behaviourism)
(4) গঠনবাদ (Constructivism)

 

98. কিছু দক্ষতা শিশুর আনুষ্ঠানিক পঠন শুরুর আগেই গড়ে ওঠে এবং সেগুলি তার ভবিষ্যৎ শৈক্ষিক দক্ষতার বনিয়াদও তৈরি করে দেয়। সেই দক্ষতাগুচ্ছ হচ্ছে

(1) অনপেক্ষিত সাক্ষরতা (Emergent literacy)
(2) অনপেক্ষিত সমাধান (Emergent solution)
(3) অনপেক্ষিত পাঠক্রম (curriculum Emergent)
(4) অনপেক্ষিত বিশেষত্বাবলি (Emergent propertiess)

 

99. ঠাকুরমা বাড়িতে তাঁর নাতি-নাতনিদের বই থেকে গল্প পড়ে শোনাতে ভালোবাসেন। এই ভাবেই তিনি বই এবং নতুন নতুন ভাবনার সঙ্গে শিশুদের পরিচয় করান। শিশুরাও এই প্রক্রিয়াটির সঙ্গে সক্রিয়ভাবে যুক্ত হয়ে পড়ে। বিশেষ এই কৌশলটিকে বলা হয়

(1) সরব পঠন (Aloud reading)
(2) আদর্শ পঠন (Model reading)
(3) অংশীদারিত্ব মূলক পঠন (Shared reading)
(4) কথোপকথন - ভিত্তিক পঠন (Dialogic reading)

 

100. পঠন শেখানোর ক্ষেত্রে প্রথমেই বর্ণ ও স্বনিমের মতো বুনিয়াদি উপাদানগুলির সঙ্গে পরিচয়। ঘটিয়ে, তারপর কী ভাবে স্বনিমগুলির সমন্বয়ে শব্দ গঠন করা হয় শেখানোর পর সমগ্র পাঠটি পড়ার দিকে অগ্রসর হওয়ার পদ্ধতিটিকে বলা হয়

(1) গঠনবাদী পদ্ধতি (Structural approach)
(2) টপ - ডাউন পদ্ধতি (Top-down approach)
(3) বল্টু - আপ পদ্ধতি (Bottom-up approach)
(4) সমগ্র ভাষা পদ্ধতি (Whole language approach)

 

101. মন্তব্য (A): ধ্বনি - উচ্চারণ ভিত্তিক বানান (phonetic spelling) শুদ্ধ বানান শিখনের সামর্থ্যকে মন্থর বা বিলম্বিত করে
কারণ (R): শিশু যখন প্রথাগত বানান ব্যবহারের বদলে তাদের 'আবিষ্কৃত' বানান ব্যবহার করে, তখন তা তাদের শুদ্ধ বানান শিখনের সামর্থ্যকে মন্থর বা বিলম্বিত করে না
সঠিক উত্তরটি নির্বাচন করুন

(1) (A) ভুল, কিন্তু (R) ঠিক
(2) (A) এবং (R)- দুটিই ঠিক, এবং (A)-র সঠিক ব্যাখ্যা হচ্ছে (R)
(3) (A) এবং (R) ( দুটিই ঠিক, এবং (A)-র সঠিক ব্যাখ্যা (R) নয়
(4) (A) ঠিক, কিন্তু (R) ভুল

 

102. নতুন কোনো ভাষা শিক্ষাকালীন অবস্থায় অনেক শিক্ষার্থীই সেই ভাষার অন্য উচ্চারণ বিধির কারণে ভাষাটি বলতে গিয়ে আত্মবিশ্বাসের অভাব বোধ করে। একটি উপায় হচ্ছে – সমস্যাটি দূর করার

(1) ভুল হলেই তা সংশোধন করে দেওয়া
(2) ক্লাসে শিশুদের দিয়ে সরব পাঠ করানো
(3) ক্লাসে শিশুদের মধ্যে পারস্পরিক কথোপকথনের প্রয়োজন হবে তেমন ক্রীড়ামূলক কার্যাবলি প্রদান
(4) কোনো পেশাদার পরামর্শদাতাকে (counsellor) দিয়ে স্পিচ থেরাপি বা বাচন-পরিচর্যার ব্যবস্থা করা এবং শিক্ষার্থীদের দিয়ে পুনঃ পুনঃ অনুশীলন করানো

 

103. ক্লাস থ্রি-র একজন শিক্ষিকা শিক্ষার্থীদের নতুন শব্দাবলির সঙ্গে পরিচয় করাতে চান। এ ক্ষেত্রে নিম্নলিখিত কোনটি একটি কার্যকর উপায়

(1) শিক্ষিকার উচিত ব্ল‍্যাক বোর্ডে শব্দগুলির অর্থ লিখে দেওয়া এবং শিক্ষার্থীদের সেগুলি মুখস্থ করতে বলা
(2) শিক্ষিকার উচিত শিক্ষার্থীদের সেই সব শব্দের বিপরীতার্থক শব্দ জানানো এবং তাদের ভাষাতেই সেগুলির অর্থ বলে দেওয়া 
(3) শিক্ষিকার উচিত শব্দগুলির সংক্ষিপ্ত সংজ্ঞা প্রদান করা
(4) শিক্ষিকার উচিত নির্দিষ্ট প্রয়োগ- পরিস্থিতিতে রেখে শব্দগুলির অর্থ ব্যাখ্যা করা

 

104. কোনো ভাষা-লিখন হচ্ছে একটি ব্যাপার

(1) দক্ষতা (skill)-এর
(2) অর্জন (acquisition)-এর
(3) প্রক্রিয়া (process)-এর
(4) উৎপাদ (product)-এর

105.উপায় পাঠকের কাজ পাঠের সমূহ

A. পূর্বানুমান (Predicting)	i. লেখার ধরণ থেকে লেখকের নির্ধারণ অনুভূতি
B. অনুমান প্রচেষ্টা (Inferring attitude)	ii. অপরিচিত শব্দাবলি বুঝতে সুবিধা হওয়ার জন্য পাঠের অংশগুলিকে ব্যবহার
C. প্রসঙ্গথেকে অর্থ নিষ্কাশন	iii. শিরোনাম অথবা পরিচয়সূচক পদগুচ্ছ লক্ষ করে প্রদত্ত তথ্যাবলির সংগঠন প্রক্রিয়াটি অনুধাবণ
D. নিবিড় পাঠ (Intensive reading)	iv. পাঠটিতে কী ভাবে ভাষার ব্যবহার হয়েছে, সেইদিকে মনঃসংযোগ
E. পাঠ-সংগঠন শনাক্তকরণ (Identifying text organisation)	V. পাঠটির বিষয় সম্পর্কে ধারণা তৈরির জন্য বিভিন্ন শীর্ষক (titles) ও ছবি ব্যবহার

পাঠের উপায়সমূহ-এর সঙ্গে পাঠকের কাজগুলিকে মেলান

(1) A-iv, B-iii, C-ii, D-i, E-v
(2) A-v, B-1, C-ii, D-iv, E-iii
(3) A-1, B-iv. C-v, D-ii, E-iii
(4) A-ii, Bi, C-iii, D-iv, E-v

নির্দেশ : নিম্নোদ্ধৃত গদ্যাংশটি পড়ে সংশ্লিষ্ট প্রশ্নগুলির (106 থেকে 114 নং প্রশ্ন) সর্বাধিক গ্রহণযোগ্য উত্তর নির্বাচন করুন।

বর্তমানের জীবনে দুইটি পর্ব। প্রথম হল ছাত্রাবস্থা যার সঙ্গে সেদিনের ব্রহ্মচর্য আশ্রমের তুলনা করা যায়। আর দ্বিতীয় পর্ব হল সংসার বা কর্মজীবন, যেটার ব্যাপ্তি জীবনের শেষ দিন পর্যন্ত। সেকালের শেষ দুটি আশ্রম বানপ্রস্থ এবং যতি এখন বিলুপ্ত। আজকাল অতিশৈশবেই পাঠক্রম শুরু হয়। এবং স্কুল কলেজ পেরিয়ে স্নাতক পর্যায়ে পৌঁছতে অন্তত ১৫ বছর শিক্ষাগ্রহণ করতে হয়। সেই প্রাচীনকালে বালক যখন নিজেই চলাফেরা করতে এবং নিজের দৈনন্দিন প্রয়োজনের কাজ নিজেই করতে পারত তখন তাঁকে ব্রহ্মচর্য আশ্রমে প্রবেশ করতে হত। পিতামাতার সান্নিধ্য ছেড়ে তাকে গুরুগৃহে যেতে হত শিক্ষালাভের জন্য। প্রায়ই গুরুগৃহ হত লোকালয় থেকে দুরে বনপ্রান্তে। গুরু এবং গুরুপত্নীর স্নেহে সে লালিত হত। শিক্ষার্থী ব্রহ্মচারী গুরুদেবের পরিবারেরই একজন হয়ে যেতেন। আচার্য, আচার্যানী এবং শিষ্যরা সবাই একসঙ্গে অভাব-প্রাচুর্য, দুঃখসুখ সমভাবে বরণ করতেন। শুধু শিক্ষার্থীর পঠন-পাঠন নয়, তার ভরণপোষণের দায়িত্বও গুরুই গ্রহণ করতেন। শিক্ষার্থীকে কোনো অর্থ দিতে হত না। একটা প্রথা ছিল দিনের কোনো এক সময়ে প্রত্যেক শিক্ষার্থীই ঝুলি নিয়ে ভিক্ষা-সংগ্রহে বের হতেন। গ্রামবাসীরা সানন্দে প্রচুর ভিক্ষা দিত। ভিক্ষা করে যা পাওয়া যেত সেটা গুরুপত্নীর ভাণ্ডারে সঞ্চিত হত। তা ছাড়া, বিত্তবানেরা এবং প্রাক্তন শিক্ষার্থীরাও গুরুর আশ্রমে সাহায্য পাঠাতেন। সবাই এই দানকে পুণ্যকর্ম বলে মনে করেতেন। তা থেকেই গুরুগৃহের সরল জীবনযাত্রা চলে যেত। গুরু-পরিবারের একজন বলে তখন তাকে 'অন্তেবাসী' বলা হত।

 

106. গদ্যাংশটিতে প্রাচীন যুগের কয়টি আশ্রমের নাম উল্লেখ করা হয়েছে?

(1) চারটি
(2) একটি
(3) দুটি
(4) তিনটি

 

107. গদ্যাংশ অনুযায়ী ব্রহ্মচর্যাশ্রমে প্রবেশের আবশ্যিক শর্ত কী ছিল?

(1) নিজের কাজ নিজে করতে পারা
(2) আর্থিক স্বাচ্ছল্য
(3) উচ্চ মেধা
(4) নিঃসঙ্গ জীবন কাটাতে পারা

 

108. প্রাচীন শিক্ষাব্যবস্থায় সাধারণ গ্রামবাসীরা কীসের ভুমিকা পালন করত?

(1) সমালোচকের
(2) পৃষ্ঠপোষকের
(3) পরিদর্শকের
(4) নিষ্ক্রিয় দর্শকের

 

109. গদ্যাংশটি পড়ে বোঝা যায় য়ে প্রাচীন কালে-

(1) বাস্তব জীবনের সঙ্গে শিক্ষার কোনো যোগ ছিল না
(2) নিঃসঙ্গ জীবনযাপন প্রণালিও শিক্ষার অন্তর্গত ছিল।
(3) সমষ্টিগত জীবনযাপন প্রণালিও শিক্ষার অন্তর্গত ছিল
(4) আনন্দের সঙ্গে শিক্ষার কোনো যোগ ছিল না

 

110. উদ্ধৃত গদ্যাংশে কোন শব্দটির স্ত্রীলিঙ্গের উল্লেখ অনুপস্থিত?

(1) শিষ্য
(2) আচার্য
(3) গুরু
(4) পিতা

 

111. '..... সবাই এক সঙ্গে অভাব-প্রাচুর্য, দুঃখসুখ সমভাবে বরণ করতেন।' এখানে 'অভাব-প্রাচুর্য' বলতে কী বোঝানো হয়েছে?

(1) অভাবের প্রাচুর্য
(2) অভাব ও প্রাচুর্য
(3) অভাব বনাম প্রাচুর্য
(4) প্রাচুর্যের অভাব

 

112. 'গ্রামবাসীরা সানন্দে প্রচুর ভিক্ষা দিত।' কারণ
(ক) গ্রামবাসীরা সবাই বিত্তবান ছিল।
(খ) গ্রামবাসীরা একে পুণ্যকর্ম মনে করত।

(1) কারণ (ক) এবং (খ) দুটোই ভুল
(2) কারণ (ক) ভুল, (খ) ঠিক
(3) কারণ (ক) ঠিক, (খ) ভুল
(4) কারণ (ক) এবং (খ) দুটোই ঠিক

 

113. উদ্ধৃত বর্ণনা অনুযায়ী, সেকালের ছাত্রাবস্থা ছিল

(1) অনায়াসসাধ্য এবং হ্রস্ব
(2) জাঁকসমকপূর্ণ এবং অসমঞ্জস
(3) কষ্টসাধ্য এবং দীর্ঘ
(4) সহজ সরল এবং সুসমঞ্জস

 

114. নিম্নলিখিত কোন পদটি কর্ম তৎপুরুষ সমাসের দৃষ্টান্ত?

(1) শিক্ষাগ্রহণ
(2) গুরুগৃহ
(3) ভরণপোষণ
(4) পঠন-পাঠন

 

নির্দেশ : নিম্নোদ্ধৃত কবিতাটি পড়ে সংশ্লিষ্ট প্রশ্নগুলির (115 থেকে 120 নং প্রশ্ন) সর্বাধিক গ্রহণযোগ্য উত্তর নির্বাচন করুন।

ভাষার কথা থাক, এসো ভাবের কথা বলি 
হাজার রকমের ভাষা। তাদের হাজার ঠিকানা 
আমি পৈতে দেখালাম, তুমি তসবি দেখালে 
আমি ত্রিশূল দেখালাম তুমি চাপাতি দেখালে 
আমি শাড়ি দেখালাম তুমি দোপাট্টা দেখালে 
অন্ধকার রাস্তার এগুলোর কোনওটাই কাজে 
লাগবে না কারও।

আবার ধরা যাক রাস্তা সব ঠিক আছে 
চারদিকে আলো আছে খুব, 
কিন্তু অন্ধ মানুষ কী ভাবে এগোবে? 
কথাটা অন্ধ অথবা অন্ধকার নিয়ে নয় 
কথাটা সড়ক কিংবা ভুলভুলাইয়া নিয়ে নয় 
আমরা ভুলে গেছি কীভাবে ধরে থাকতে 
হয় পরস্পরের হাত।

নিজের ঘর, নিজের খাবারের থালা 
নিজের ওয়ার্ডোব, নিজের গাড়ি সবকিছু 
বুকে ধরে আগলে রাখতে রাখতে রাখতে 
হাত দুটো বহুদিন ছোট থেকে ছোট হতে হতে 
কনুই পর্যন্ত এসে শেষ হয়ে গেছে। আমাদের 
কারও বাহু নেই, হাতে কোনও আঙুল 
নেই কনুইয়ের থেকে সব বাদ

আঙুল ধরে আজকাল হাঁটে না কেউই 
অথচ সবাই কনুই চালাতে কিন্তু দারুণ ওস্তাদ।

 

115. কবিতাটির মূল বর্ণনীয় বিষয় কী?

(1) বর্তমান সময়ের এক গৌরবজনক প্রবণতা
(2) বর্তমান সময়ের এক বিস্ময়কর প্রবণতা
(3) বর্তমান সময়ের এক হাস্যকর প্রবণতা
(4) বর্তমান সময়ের এক বিপজ্জনক প্রবণতা

 

CTET Bengali : Paper - 1

     Prepare effectively for the CTET Bengali Paper 1 with our comprehensive Study Materials, Mock Tests and Previous Year Questions. Our resource provides an extensive collection of practice papers designed to simulate the actual exam environment, helping you gain confidence and improve your problem-solving skills. Each mock test is crafted to cover a wide range of topics and question formats that are typically seen in the CTET Bengali Paper 1, ensuring you are well-prepared for any type of question that may appear.

ভাষা	Click Here
ভাষার প্রকারভেদ	Click Here
ভাষা অর্জন	Click Here
মাতৃভাষা	Click Here
ভাষা শিক্ষা	Click Here
ভাষা শেখার প্রক্রিয়া	Click Here
জিন পিয়াগেটের মতে	Click Here
লেভ ভাইগোটস্কির মতে ভাষা	Click Here
নোয়াম চোমাস্কির মতে ভাষা	Click Here
ভাষার দক্ষতা	Click Here
ত্রি - ভাষাগত সূত্র	Click Here
Note Making	Click Here
ভাষার অক্ষমতা	Click Here
Scanning	Click Here
Skimming	Click Here
Bengali Chapter	Click Here

 

116. 'ভাষার কথা থাক' বলে কবি কী বোঝাতে চান?

(1) ভাষাগত পান্ডিত্যের কথা থাক
(2) ভাষাগত অভিন্নতার কথা থাক
(3) ভাষাগত বিভিন্নতার কথা থাক
(4). ভাষাগত মাধুর্যের কথা থাক

 

117. 'পৈতে' ও 'তসবি' শব্দ দুটি এখানে কীসের দ্যোতনা বহন করছে?

(1) ধর্মাচারগত চমৎকারিত্বের
(2) ধর্মাচারগত পার্থক্যের
(3) ধর্মাচারগত ঐক্যের
(4) ধর্মাচারগত পবিত্রতার

 

118. 'আমি ত্রিশূল দেখালাম তুমি চাপাতি দেখালে।'
- এখানে আমরা উভয়েই দেখালাম

(1) ধর্মীয় মহত্ত্ব
(2) ধর্মীয় সহিষ্ণুতা
(3) ধর্মীয় অসহিষ্ণুতা
(4) ধর্মীয় সাম্য

 

119. কবিতাটিতে কনুইয়ের ভূমিকা -

(1) পারস্পরিক বিচ্ছিন্নতা সৃষ্টিকারীর
(2) পারস্পরিক নিরাপত্তা সৃষ্টিকারীর
(3) পারস্পরিক সৌহাৰ্য্য সৃষ্টিকারীর
(4) পারস্পরিক নির্ভরযোগ্যতা সৃষ্টিকারীর

 

120. 'ভুলভুলাইয়া'-র অর্থ-

(1) গোলোকধাম
(2) ভুলপথ
(3) কাঁচা রাস্তা
(4) গোলক ধাঁধা

 

PART - V

---

পৰীক্ষাৰ্থীসকলে যদিহে অসমীয়া বিষয়টো ভাষা - II (Language - II) হিচাপে লৈছে, তেনেহ'লে Part - V ৰ (প্রশ্ন নং 121 ৰ পৰা 150 লৈ) উত্তৰ কৰিব।

নির্দেশ : তলত দিয়া ৰছনাখন্ড পঢ়ি তাৰ তলত দিয়া প্রশ্ন সমূহৰ (প্রশ্ন নং 121ৰ পৰা 127) আটাইতকৈ উপযুক্ত বিকল্পটো বাছি উলিওৱাঁ।

কাৰ্বি আংলং জিলাৰ সদৰ ঠাই ডিফুলৈ যোৰহাটৰপৰা গোলাঘাট হৈয়ো যাব পাৰি, নগাঁও হৈয়ো যাব পাৰি। কিন্তু তুলনামূলকভাৱে যিহেতু গোলাঘাটেদি গ'লে যোৰহাটৰপৰা বেছি ওচৰ, গতিকে মই চমু পথটোকে বাছি গলো। উল্লেখযোগ্য যে মই যিদিনাখন ডিফুলৈ গৈছিলো সেই দিনটো আছিল ২ ছেপ্তেম্বৰ, শুকুৰবাৰ। সেইদিনাখন যোৰহাট নগৰৰপৰা ৰাতিপুৱা ডিফুলৈ যোৱা একমাত্র বাছগাড়ীখনত উঠি মোৰ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিলো। অৱশ্যে এবাৰ নিজৰ গাড়ীখনকে লৈ যাওঁ, নেকি বুলিও মনত ভাবিছিলো। কিন্তু যিহেতু কার্বি আংলং আৰু ডিফুলৈ মই আগতে গৈ পোৱা নাই, তাতে আকৌ পাহাৰ-জংগল কিমানবা পাৰ কৰিবলগীয়া হয়। সেই কথাও মোৰ অবিদিত, গতিকে অৱশেষত বাছত যোৱাটোকে ঠিক কৰিছিলো।

আমি গৈ থকা বাছখনে নির্দিষ্ট এটা গতিবেগত দেৰগাঁও হৈ গৈ প্রায় এঘণ্টাৰ মূৰত গোলাঘাট পালেহি। গোলাঘাট নগৰৰ বাট-পথবিলাক দেখাত আগতকৈ ছাফা, আহল-বহল আৰু উন্নত হৈছে। হয়তো গড়কাপ্টানি মন্ত্রী গোলাঘাট সমষ্টিৰ হোৱা বাবে এই পুৰণা নগৰখনে আজি অত বছৰৰ মুৰত এক নতুন মুখৰ মাত্ৰা লাভ কৰিছে। তেনেকৈ ধনশিৰি দলং পাৰ হৈ ৰঙাজানৰপৰা ৩৯ নম্বৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথেদি মূৰফুলনিৰ ওচৰৰ নামবৰ হাবিত সোমাওঁতেও ভাব হ'ল যেন এই ৰাষ্ট্ৰীয় অভয়াৰণ্যখনেও আগতকৈ চকুত লগা ধৰণে ইয়াৰ ঘনত্ব, প্রাকৃতিক সৌন্দর্য, জৈৱবৈচিত্র্য আৰু চিৰসেউজীয়া বৰ্ষাৰণ্যৰ ৰূপ বৃদ্ধি কৰিছে। ইয়াত - ৰাষ্ট্ৰীয় অভয়াৰণ্য কাজিৰঙা আৰু দৈয়াং ৰিজাৰ্ভৰপৰা অহা বিভিন্ন পৰিভ্ৰমী চৰাই-চিৰিকটি আৰু জীৱ-জন্তুৰ অহা-যোৱা মন কৰিবলগীয়া। বিশেষকৈ বনগৰুৰ (মেঠোন নহয়) উপস্থিতি নামবৰ হাবিৰ উল্লেখযোগ্য এটা বিশেষত্ব। নামবৰ হাবিৰ মাজতে অসমৰ বিখ্যাত গৰমপানীৰ উহ আছে। গৰমপানী নৈৰ দলংখন পাৰ হৈয়ে আমি উহটোলৈ বুলি আলিৰ সোঁপিনে চকু দিলো। তাৰ পাছত লাহে লাহে আৰু ক্রমে ক্রমে আলিবাটটো ওখ হৈ গৈ শিলনিজানৰ ওচৰত চেগুন গছৰ এটা ডাঙৰ এলেকা দেখা পালো।

আমাৰ গাড়ী শিলনিজানত অলপ ৰৈ ৩৯ নম্বৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথেদি দক্ষিণলৈ অর্থাৎ বোকাজান-ডিমাপুৰৰ পিনে গৈ থাকিল। বৰপথাৰ, দেওপানী, বালিপথাৰ আদি পাৰ হৈ সৰিয়হজানেদি পশ্চিমলৈ ঘুৰি এইবাৰ এটা জিলা ঘাইপথেদি গাড়ী ডিফু অভিমুখে যাত্রা কৰিলে। সৰিয়হজানৰ তিনিআলিটোত লিখা আছিল, সেই ঠাইৰপৰা ছিমেন্ট কাৰখানা থকা বোকাজানলৈ পাঁচ কিল'মিটাৰ আৰু নগাপাহাৰৰ মূখ্য দুৱাৰ ডিমাপুৰলৈ বিছ কিল'মিটাৰ ডিফু অভিমুখী আলিবাটটোৰ দীঘে দীঘে আমি প্রথমে দেখা পাইছিলো হিদিপী বোলা এটা বৃহৎ এলেকা, য'ত জনবসতি বৰ সেৰেঙা। আলিৰ কাষে কাষে এটা চুবুৰিত এটা বা দুাট জুপুৰি ঘৰ, ক'ৰবাত তিনিটাৰপৰা চাৰিটা। সেউজীয়া ঘন হাবিৰে ভৰা অঞ্চলটোত মাজে মাজে টিলাবোৰৰ ওপৰত একো একোটা আসাম টাইপৰ ঘৰ দেখা পোৱা যায়। তাৰ পাছত আৰু প্ৰায় ৪০ কিল'মিটাৰ যোৱাৰ পাছত ডিল্লাই পালো। সেই ডিল্লাইতে জিলা ঘাইপথটো নগাঁৱৰপৰা ডিমাপুৰলৈ যোৱা ৩৬ নম্বৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ লগত মিলিত হৈছে।

 

নামবৰ হাবিৰ ওচৰৰপৰা আৰম্ভ হোৱা পূবা-পশ্চিমামুখী পাহাৰটো ডিল্লাইৰ ওচৰৰপৰাই উত্তৰলৈ কিছুদুৰ গৈ আকৌ পশ্চিমলৈ আগবাঢ়িছে। আমি সেই ঠাইৰপৰাই ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথটোৱেদি উত্তৰ-পশ্চিম অভিমুখে আগবাঢ়ি মাঞ্জাত উপনীত হ'লো। তাত নগাঁৱৰপৰা ডিমাপুৰলৈ যোৱা ৩৬ নম্বৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ লগত ডিফুলৈ যোৱা দক্ষিণ-পশ্চিমমুখী ৰাজ্যিক ঘাইপথটো মিলিত হৈছে। এইখিনিতে এটা কথা উল্লেখ কৰিব পাৰি যে মাঞ্জা কার্বি আংলং জিলাৰ উজ্জ্বল সম্ভাৱনা থকা এখন উন্নয়নশীল নগৰ। ডিফু, বোকাজান, শিলনিজান, বকলীয়া, তাৰালাংচু, ডবকা, হামৰেন আদিৰ পিছতে হয়তো বর্তমান ইয়াৰ স্থান। নগৰখনত বৰ বেছি বহুমহলীয়া অট্টালিকা নাথাকিলেও ইয়াৰ দীঘ-প্ৰন্থ আৰু নির্মীয়মান অট্টালিকাবোৰে লোকদৃষ্টিত ইয়াৰ ভৱিষ্যতৰ সম্ভাৱনা উজ্জ্বলাই তুলিছে। ইয়াত প্রাথমিকভাৱে মানুহৰ প্রয়োজনীয় সকলো সামগ্রীয়েই বর্তমান। এই মাঞ্জা নগৰত কিছু সময় ৰোৱাৰ পাছত আমাৰ গাড়ীখন দক্ষিণ-পশ্চিমমুখী ৰাজ্যিক ঘাইপথেদি প্রায় ২০ কিল'মিটাৰ গৈ আমাৰ গন্তব্যস্থান ডিফু নগৰত প্রবেশ কৰিলে।

 

121. অসমৰ বিখ্যাত গৰমপানীৰ উঁহটো ক'ত আছে?

(1) ধনশিৰি দলঙৰ পাৰত
(2) কাজিৰঙাৰ হাবিৰ মাজত
(3) নামবৰ হাবিৰ মাজত
(4) দৈয়াং ৰিজাৰ্ভৰ মাজত

 

122. কাৰ্বি আংলঙলৈ যাবৰ কাৰণে লেখকে কোনটো পথ বাছি লৈছিল?

(1) গোলাঘাট হৈ যোৱা পথটো
(2) দুর্গম, কিন্তু প্রাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰে ভৰা পথটো
(3) নগাঁও হৈ যোৱা পথটো
(4) ৬২ নম্বৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথটো

123. গন্তব্যস্থানত প্ৰৱেশ কৰাৰ আগতে লেখক গৈ থকা গাড়ীখন ক'ত ৰৈছিল?

(1) হামৰেনত
(2) মাঞ্জাত
(3) ডিফুত
(4) বকলীয়াঘাটত

 

124. হিদিপী অঞ্চলৰ বিষয়ে তলত দিয়া মন্তব্যকেইটাৰ কোনটো অশুদ্ধ?

(1) এই অঞ্চলটোত মাজে মাজে টিলাবোৰৰ ওপৰত একো একোটা আসাম টাইপৰ ঘৰ আছে।
(2) এই অঞ্চলটোৰ জনবসতি ঘন।
(3) এই অঞ্চলটোৰ জনবসতি বৰ সেৰেঙা।
(4) এই অঞ্চলটো সেউজীয়া ঘন। হাবিবে ভৰা।

 

125. ৰছনাখণ্ডত উল্লেখ থকা পাহাৰ-জংঘল, বাটি-পথ আদি শব্দবোৰ কেনেধৰণৰ শব্দত উদাহৰণ?

(1) তদ্ভৱ শব্দ
(2) ধ্বন্যাত্মক শব্দ
(3) যুৰীয়া শব্দ
(4) জতুৱা শব্দ

 

126. কোন ঠাইৰ পৰা বোকাজাননৈ পাঁচ কিল'মিটাৰ আৰু ডিমাপুৰলৈ বিছ কিল'মিটাৰ বুলি উল্লেখ আছিল?

(1) সৰিয়হজান
(2) শিলনিজান
(3) ডিল্লাই
(4) ডিফু

127. "...... জিলা ঘাইপথটো নগাঁৱৰপৰা ডিমাপুৰলৈ যোৱা ৩৬ নম্বৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ লগত মিলিত হৈছে।"
- উদ্ধৃত বাক্যটোত পথটো কোন ঠাইত মিলিত হোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে?

(1) ডিল্লাই
(2) শিলনিজান
(3) হিদিপী
(4) বোকাজান

 

Previous Year Question Papers for CTET Assamese Paper I

    Explore comprehensive solutions and answer keys for CTET Assamese Paper 1 from previous years. Our collection includes detailed question papers, solutions, and expert analysis to help you prepare effectively for the Central Teacher Eligibility Test. Access valuable resources and enhance your exam strategy with real exam questions and solutions.

CTET December 2018	Click Here
CTET December 2019	Click Here
CTET July 2019	Click Here
CTET January 2021	Click Here
CTET December 2022	Click Here
CTET August 2023	Click Here
CTET January 2024	Click Here
CTET July 2024	Click Here
CTET Dec 2024	Click Here
CTET PYQ	Click Here

 

নির্দেশ : তলত দিয়া ৰচনাখণ্ড পঢ়ি (প্রশ্ন নং 128ৰ পৰা 135লৈ) তাৰ তলত দিয়া বৈকল্পিক উত্তৰৰ প্রশ্নসমূহৰ আটাইতকৈ উপযুক্ত বিকল্পটো বাছি উলিওৱা।

জ্ঞান আহৰণ কৰি আমি যদি তাক জমা কৰি ৰাখিব নোৱাৰোঁ, তেন্তে সেই জ্ঞান আমাৰ কোনো কামত নালাগে। আমি খেতি কৰি শস্য চপাই ভঁৰালত জমা কৰি ৰাখোঁ কাৰণেহে গোটেই বছৰ জুৰি আমি ভঁৰালৰ ভাত খাব পাৰোঁ। জমা কৰি ৰখাৰ ব্যৱস্থা নোহোৱা হ'লে শস্যবোৰ অবাবতে নষ্টহে হ'লহেঁতেন। জ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰতো সেই একে কথাই খাটে। আমি জ্ঞান আহৰণ কৰাৰ কিছু দিনৰ পিছত বা লগে লগে তাক পাহৰি যোৱা হ'লে উন্নতিৰ সঁজুলি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ আমাৰ হাতত একো অৱশিষ্ট নাথাকিলেহেঁতেন আৰু অমিও বিৱৰ্তনৰ এটা পর্যায়ত উপনীত হৈ ইতৰ প্ৰাণীৰ নিচিনাকৈ তাতেই চিৰকাললৈ থমকি ৰৈ গ'লোঁহেঁতেন।

 

মানুহৰ মস্তিষ্ক আন সকলো প্ৰাণীৰ মস্তিষ্কতকৈ অনেকগুণে উন্নত আৰু সেই মস্তিষ্কৰ সহায়েৰে আমি বহুত কথা মনত ৰাখিব পাৰোঁ। মানুহৰ মস্তিষ্কৰ মনত ৰখাৰ শক্তি কেনে বিস্ময়কৰ সেই কথা বুজাবলৈ মাত্র এটা কথা ক'লেই যথেষ্ট হ'ব। এজন মানুহ যদি সত্তৰ বছৰ জীয়াই থাকে তেন্তে তেওঁৰ মস্তিষ্কই সেই সময়ছোৱাৰ ভিতৰত ১৫০ কোটি বিভিন্ন তথ্য সঞ্চয় আৰু সংৰক্ষণ কৰিবলৈ সমর্থ হয়। অৱশ্যে চেষ্টা বা সাধনাৰ অভাৱত সকলো মানুহেই নিজৰ মস্তিষ্কৰ এই অবিশ্বাস্য স্মৃতি-শক্তিৰ এটা সামান্য অংশৰো সদ্ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰে। কিন্তু এই কথা যদি ধৰিও লোৱা হয় যে সকলো মানুহেই নিজৰ স্মৃতি-শক্তিৰ পৰিপূৰ্ণ বিকাশ ঘটাব পাৰে আৰু তাৰ সহায়েৰে অসংখ্য কথা মনত ৰাখিব পাৰে, তেতিয়াহলেও কেৱল মস্তিষ্কৰ স্মৃতি-শক্তিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি মানুহৰ পক্ষে জ্ঞান-ভাণ্ডাৰ গঢ়ি তোলা সম্ভৱ নহয়।

 

কিয় সম্ভৱ নহয় তাৰ কাৰণটো নিহিত হৈ আছে। মানুহৰ শৰীৰৰ মাজতে। আমি জানো যে এটা নির্দিষ্ট সময়লৈকে মানুহ তথা সকলো প্ৰাণীৰে শৰীৰৰ বৃদ্ধি ঘটে, কিন্তু পূর্ণতা-প্রাপ্ত হোৱাৰ পাছত প্ৰকৃতিৰ অমোঘ নিয়ম অনুযায়ী জীৱ-দেহ ক্ষয়-প্রাপ্ত হ'বলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু এটা সময়ত তাৰ শেষ পৰিণতি ঘটে মৃত্যুৰ মাজত। মস্তিষ্কও শৰীৰৰ এটা অংশ মাত্র। সমস্ত শৰীৰৰ লগতে মস্তিষ্কৰো ক্ৰমাৎ ক্ষয় হ'বলৈ ধৰে আৰু তাৰ ফলত বার্ধক্য আৰম্ভ হোৱাৰ লগে লগে মানুহৰ স্মৃতি-শক্তি হ্রাস পাবলৈ আৰম্ভ কৰে। বুঢ়া বয়সত মানুহৰ মস্তিষ্কই কেনেকুৱা ৰূপ লয় সেই কথা বুজিবলৈ এজন ডেকা ল'ৰাৰ গাৰ ছালৰ লগত এজন বুঢ়া মানুহৰ গাৰ ছাল তুলনা কৰি চালেই হয়। বয়স বঢ়াৰ লগে লগে মানুহৰ মস্তিষ্ক শুকাবলৈ ধৰে। শুকাই শুকাই সি সৰু হয়, তাৰ ওজনো ভালেখিনি কমি যায়। মস্তিষ্কৰ উপৰিভাগ চোতাল এখনৰ নিচিনা সমান নহয়; বৰং সি এলানি পৰ্বতৰ নিচিনা খলা-বমা। বুঢ়া বয়সত এই খলা-বমাবোৰ নৈৰ বালিগৰা খহাৰ দৰে খহি ইটোৱে সিটোৰ গাৰ ওপৰত পৰি সমান হ'বলৈ আৰম্ভ কৰে।

 

128. মানৱ মস্তিষ্কৰ ওপৰৰখিনিৰ গঠন কেনেকুৱা

(1) শুষ্ক আৰু কম ওজনৰ
(2) চোতাল এখনৰ দৰে মস্ত্প আৰু সমান
(3) ওখ-চাপৰ, খলা-বমা
(4) বালিচহীয়া

 

129. মানুহে কি নকৰাহ'লে বিৱৰ্তনৰ এটা পর্যায়ত উপনীত হৈ ইতৰ প্ৰাণীৰ দৰে চিৰকাল তাতে থমকি ৰৈ গ'লহেঁতেন?

(1) আর্জিত জ্ঞান সঞ্চয় নকৰাহ'লে
(2) শস্য জমা কৰিব নজনাহ'লে
(3) চিকাৰ কৰি সংগ্ৰহ কৰি নৰখাহ'লে
(4) প্ৰজননৰ জৰিয়তে বংশবৃদ্ধি নকৰাহ'লে

 

130. "জমা কৰি ৰখাৰ ব্যৱস্থা নোহোৱাহ'লে শস্যবোৰ অবাবতে নষ্টহে হ'লহেতেঁন।"
- উদ্ধৃত বাক্যটোৰ কাল নিৰ্ণয় কৰাঁ।

(1) স্বৰূপ বর্তমান
(2) ভৱিষ্যৎ
(3) নিত্য বর্তমান
(4) সম্ভাব্য ভূত

 

131. মানুহে নিজৰ স্মৃতিশক্তিৰ সম্পূৰ্ণৰূপে দূৰৰে কথা, এক সামান্য অংশৰো সদ্ব্যৱহাৰ কিয় কৰিব নোৱাৰে?

(1) সকলো নিজৰ স্মৃতিশক্তিৰ বিষয়ে জ্ঞাত নহয় কাৰণে
(2) নিজৰ অধ্যৱসায়ৰ অভাৱত
(3) সুযোগৰ আৰু পৰিৱেশৰ অভাৱত
(4) মানৱ জীৱন হ্রস্ব হোৱাৰ কাৰণে

 

132. 'বৃদ্ধি' শব্দটোৰ বিপৰীতার্থক শব্দটো হৈছে -

(1) বর্ধন
(2) হ্রস্ব
(3) হ্রাস
(4) পূর্ণতা-প্রাপ্তি

133. তিনিকুৰি দহ বছৰ জীয়াই থকা বুলি ধৰি নোৱা মানুহ এজনৰ মস্তিষ্কই কিমান তথ্য সঞ্চয় আৰু সংৰক্ষণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়?

(1) তিনিকুৰি দহ কোটি
(2) আঢ়ৈশ কোটি
(3) দেৰশ কোটি
(4) পঞ্চাশ কোটি

 

134. বয়স বৃদ্ধিৰ লগে লগে মানৱ মস্তিষ্কৰ বিভিন্ন পৰিৱৰ্তন হয়। তলত দিয়া কোনটো এনে পৰিৱৰ্তনৰ অংশ নহয়?

(1) ওজনত কম হয়
(2) আকাৰ সৰু হৈ পৰে
(3) খলা-বমা হৈ পৰে
(4) উপৰিভাগ সমান হ'বলৈ ধৰে

 

135. উক্তি (A) : মানর মস্তিষ্কৰ স্মৃতিশক্তি অবিশ্বাস্য ধৰণে উন্নত।
যুক্তি (R) : কেৱল মস্তিস্কৰ স্মৃতিশক্তিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি মানুহৰ পক্ষে জ্ঞান ভাণ্ডাৰ গঢ়ি তোলা সম্ভৱ নহয়।
- উদ্ধৃত উক্তি আৰু যুক্তিৰ আধাৰত শুদ্ধ বিকল্পটো বাছি উলিওৱাঁ।

(1) (A) অশুদ্ধ, (R) শুদ্ধ
(2) (A) আৰু (R) উভয়ে শুদ্ধ, আৰু (R) হৈছে (A)-ৰ শুদ্ধ ব্যাখ্যা।
(3) (A) আৰু (R) উভয়ে শুদ্ধ, কিন্তু (R), (A)-ৰ সঠিক ব্যাখ্যা নহয়।
(4) (A) শুদ্ধ, (R) অশুদ্ধ।

 

136. কমবয়সীয়া শিকাৰুৰ কাৰনে পাঠ প্রস্তুত কৰোতে শিক্ষকে 'সম্পূর্ণ শাৰীৰিক সঁহাৰি' পদ্ধতিত গুৰুত্ব দিছে। এইক্ষেত্রত শিক্ষকজনে

(1) কাৰ্যবোৰ একাষৰীয়া কৰি থৈ প্রশ্ন সোধা উচিত আৰু উত্তৰ দিৰলৈ উৎসাহ দিয়া উচিত
(2) শ্ৰেণীকোঠাত শাৰীৰিক কাৰ্য কিছুমান অন্তর্ভুক্ত কৰাটো নিশ্চিত কৰা উচিত
(3) ছাত্র - ছাত্রীবোৰে নিজৰ স্থানত বহি থাকি। যুটীয়াভাবে বা সামূহিকভাবে কৰিব পৰা কার্য কিছমান ৰাখিব লাগিব
(4) শ্ৰেণীকোঠাত শ্ৰৱন কার্য কিছুমান ৰাখিবই লাগিব

 

137. কোনো এটা ভাষাৰ ব্যাকৰণ শিকা হৈছে ভাষাটোৰ নিয়মবোৰ শিকা - তলত দিয়া কোনটো অভিগমে এই উক্তিটো সমর্থন কৰে

(1) ব্যাকৰণ - অনুবাদ
(2) নিগম (Deductive)
(3) আগম (Inductive)
(4) যোগাযোগমূলক

 

138. এগৰাকী শিক্ষকে পঞ্চমমানৰ ছাত্র - ছাত্রীক মুক্ত লিখন কার্য এটা দিব বিচাৰিছে। এই ক্ষেত্রত তেঁও কোনটোত গুৰুত্ব দিয়া উচিত

(1) ভাল হস্তাক্ষৰ
(2) বিষয়বস্তুৰ সঠিকতা
(3) বিষয়বস্তুৰ সাৱলীলতা
(4) সাৱলীলতা আৰু সঠিকতা দুয়োটা

 

139. অধোমুখী (Top-down) অভিগমৰ অৰ্থ হৈছে। 'সামগ্রিক অর্থ সামৰি লোৱা । এতিয়া, উর্দ্ধমুখী (Bottom-up) অভিগমৰ অৰ্থ হৈছে

(1) চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন সোধাত গুৰুত্ব দিয়া
(2) পাঠটোৰ সাৰমৰ্মত গুৰুত্ব দিয়া আৰু ধাৰণৰ আহৰণ কৰাত গুৰুত্ব দিয়া
(3) পূর্ব - পঠনত গুৰুত্ব দিয়া
(4) পাঠটোৰ শব্দ আৰু বাক্যাংশবোৰত গুৰুত্ব দিয়া

140. তলত উল্লেখ কৰা কোনটো ভাষাৰ শিক্ষক এগৰাকীৰ মুখ্য দ্বায়িত্ব

(1) শিক্ষার্থীক নির্দেশ দিয়া
(2) শিক্ষাৰ্থীৰ যোগাযোগমূলক প্রয়োজনসমূহ চিহ্নিত কৰা
(3) শিক্ষনৰ কাৰণে উপযুক্ত বিষয় নির্বাচন কৰা
(4) বিভিন্ন শ্রেণীত শিক্ষার্থীসকলক গোটত বিভক্ত কৰা

 

141. এটি কণমানি শিশুরে কিতাপ এখন তুলি লৈ পাত লুটিয়াবলৈ ধৰিছে। এই কার্যটো হৈছে

(1) উদ্দামী সমাধান দক্ষতা
(2) উদী ঘ্রান বা উদ্দামী সাক্ষৰ দক্ষতা
(3) উদ্দামী পাঠ্যক্রম
(4) উদ্‌দামী প্রকৃতি বা নিহিত গুণ

 

142. উক্তি (A): জন্মগতভাবে বা জিনীয়ভাবে নির্ধাৰিত বাবেই শিকাৰুৱে ভাষা শিকে আৰু পৰিৱেশে এইক্ষেত্ৰত কোনো ভূমিকা পালন নকৰে
যুক্তি (R): শিকাৰুকেন্দ্রীক শ্ৰেণীকোঠাৰ পৰিৱেশে ভাষাৰ আহৰণত বিস্তৰ প্রভাৱ পেলায়
উদ্ধৃত উক্তি আৰু যুক্তিৰ আধাৰত শুদ্ধ বিকল্পটো বাছি উলিওৱাঁ

(1) (A) অশুদ্ধ, (R) শুদ্ধ
(2) (A) আৰু (R) দুয়োটাই শুদ্ধ, আৰু (R) হৈছে (A)-ৰ শুদ্ধ ব্যাখ্যা
(3) (A) আৰু (R) দুয়োটাই শুদ্ধ, কিন্তু (R). (A)-ৰ শুদ্ধ ব্যাখ্যা নহয়
(4) (A) শুদ্ধ, (R) অশুদ্ধ

143. যি প্রসংগত শব্দ এটা ব্যৱহৃত হয় তাৰে পৰা শব্দটোৰ অৰ্থ অনুমান কৰাৰ পঠনৰ ধৰণটো হৈছে

(1) গঠনাত্মক পদ্ধতি
(2) যোগাযোগমূলক পদ্ধতি
(3) উর্দ্ধগামী পদ্ধতি
(4) সামগ্রিক ভাষা পদ্ধতি

 

144. ভাষাৰ বিষয়ে চিন্তা কৰা আৰু ক'ব পৰাৰ সামর্থটো হৈছে

(1) ধাতুভাষিক সামর্থ
(2) ধ্বনিতাত্ত্বিক সজাগতা
(3) সুদক্ষ কথক
(4) উদ্দামী সাক্ষৰতা

 

145. দ্বিতীয় মানত পঢ়ি থকা শিশু প্ৰতিৰ মাকে শিক্ষকক কৈছে যে শিশুটিয়ে কেতিয়াবা আগতে কেতিয়াও ঘৰৰ ডাঙৰৰ মুখত বা সহোদৰৰ মুখত নুশুনা কথা কিছুমান কৈ দিয়ে। এয়া কেনেকৈ সম্ভর হয়? মাক গৰাকীক শিক্ষক। গৰাকীয়ে দিয়া শুদ্ধ উত্তৰটো হ'ব

(1) সৈদ্ধান্তিক অভিগম বা পদ্ধতি অনুসৰি, শিশুৰে নতুন ভাষা আৱিষ্কাৰ কৰিব পাৰে
(2) ডাঙৰক অনুকৰণ কৰিয়েই শিশুৱে ভাষা শিকে
(3) মানৱ মস্তিষ্ক ভাষা শিকাৰ উপযোগীকে জন্মগতভাবেই সজ্জিত হয়
(4) শিশু এটিৰ ভাষাৰ বিকাশ সবলীকৰণ কৰিলে শিশুটিয়ে ভাষা শিকে

146. ডাঙৰ এগৰাকীয়ে শিশু এটিৰ সৈতে কিতাপ এখন লৈ একেলগে বহি কিতাপখনৰ পৰা শিশুটিক প্রশ্ন কৰিছে আৰু তাৰ পাছত একেটা কাম শিশুটিক কৰিবলৈ দিছে। প্ৰাৰম্ভিক সাক্ষৰতাক উৎসাহী কৰা এই কৌশলটো হৈছে

(1) সাধু কথন
(2) আদর্শ, পঠন
(৪) অংশীদাৰী তথা ভাগ বটোৱাৰা পঠন
(4) বচনকেন্দ্রিক পঠন

147. ভাষাৰ এগৰাকী শিক্ষকে শিকাৰুৰ শ্ৰৱণ দক্ষতা কেনেদৰে বৃদ্ধি কৰিব পাৰে

(1) পৰোক্ষভাৱে বা নিষ্ক্রিয়ৰূপে শুনা সকলোবোৰ শুনিবলৈ দি
(2) শ্ৰেণীকোঠাৰ বাহিৰে - ভিতৰে অনবৰতে ছাত্ৰ - ছাত্ৰীৰ সৈতে কথা পাত
(3) ভাষা শিকাৰ অন্য দক্ষতাবোৰত গুৰুত্ব আৰোপ নকৰি কেৱল শ্ৰৱণ শিকাত গুৰুত্ব দি
(4) বিভিন্ন উৎস আৰু মানুহৰ পৰা ভাষাটো শুনাৰ সুবিধা কৰি দি শ্ৰৱণ কাৰ্য কিছমানত ছাত্ৰ - ছাত্ৰীৰ জড়িত কৰোবাৰ দ্বাৰা

148. উক্তি (A): প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ত ভাষাৰ সঠিকতা আটাইতকৈ গুৰুত্বপূর্ণ
যুক্তি (R): প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ৰ পাঠ্যক্ৰমত ব্যাকৰণৰ অন্তৰ্ভূতি অপৰিহাৰ্য
উদ্ধৃত উক্তি মাৰু যুক্তিৰ আধাৰত শুদ্ধ বিকল্পটো বাছি উলিওৱাঁ

(1) (A) অশুদ্ধ, (R) শুদ্ধ
(2) (A) আৰু (R) দুয়োটাই শুদ্ধ, আৰু (R) হৈছে (A) -ৰ সঠিক ব্যাখ্যা
(3) (A) আৰু (R) দুয়োটাই শুদ্ধ, কিন্তু (R), (A)-ৰ সঠিক ব্যাখ্যা নহয়
(4) (A) শুদ্ধ, (R) অশুদ্ধ

 

149. ভাষাৰ প্ৰকৃতিৰ বিষয়ে তাত্ত্বিক স্থিতি আৰু বিশ্বাস, ভাষা শিকনৰ প্রকৃতি, আৰু এই দুয়োটাৰে শিক্ষা - পদ্ধতিগতভাবে  প্রয়োগৰ সজ্জাই হৈছে

(1) কৌশল
(2) পাঠ্যসূচী
(৪) বিষয়বস্তু
(4) অভিগম বা পদ্ধতি

 

150. গঠনমূলক পৰীক্ষণ হৈছে 

(1) পৰিৱৰ্তন সাপেক্ষ নহয়
(2) শিক্ষণ - শিকন প্রক্রিয়াটো সংঘটিত বোৰ
(3) চলি থকা বিকাশ আৰু উন্নীতকৰণ (উন্নয়ন) ৰ লগত জড়িত
(4) বিষয় এটাৰ বা বেছি এটাৰ নির্দিষ্ট স্তৰ এটা সম্পন্ন কৰা

 

CTET Previous Year Question Papers for Assamese Paper
June - 2011	Jan - 2012	Nov - 2012
July - 2013	Feb - 2014	Sep - 2014
Feb - 2015	Sep - 2015	Jan - 2016
Feb - 2016	Sep - 2016	Dec - 2018
Dec - 2019	July - 2019	Jan - 2021
Dec - 2022	Jan - 2022	Aug - 2023
Jan - 2023	Jan - 2024	July - 2024
Dec - 2024

 

PART - V

---

যে - সব পরীক্ষার্থী বাংলা কে ভাষা - II হিসাবে নির্বাচিত করেছেন, তারা অবশ্যই ভাগ - V (121 থেকে 150 নং প্রশ্ন) - এর উত্তর দেবেন।

নির্দেশ : নিম্নোদ্ধৃত গদ্যাংশটি পড়ে সংশ্লিষ্ট প্রশ্নগুলির (121 থেকে 127 নং প্রশ্ন) সর্বাধিক গ্রহণযোগ্য উত্তর নির্বাচন করুন।

কোনো বিষয়ে বারবার একই অভিজ্ঞতা অর্জন করার পর তারই ভিত্তিতে একটি প্রবাদ জন্মলাভকরে, এটাই স্বাভাবিক। এই অভিজ্ঞতা সমাজের বিভিন্ন ঘটনাবলির পরিপ্রেক্ষিতে গড়ে উঠে। স্পেন দেশীয় একটি সংজ্ঞায় পাওয়া যায়, "A proverb is a short sentence based on long experience" অর্থাৎ, "প্রবাদ হল একটি ছোটো বাক্য যার ভিত্তিতে আছে দীর্ঘ অভিজ্ঞতা।" আশুতোষ ভট্টাচার্যের প্রদত্ত সংজ্ঞাটি হল, "প্রবাদ গোষ্ঠীজীবনের অভিজ্ঞতার সংক্ষিপ্ত সরস অভিব্যক্তি।"

 

লোকসাহিত্যের অন্যান্য বিষয়ের মতো প্রবাদও গোষ্ঠীজীবনের সম্পদ। প্রবাদের ভিতর দিয়ে সমাজমানসের স্বরূপ প্রকাশ পায়। সমাজের প্রচলিত আচার-ব্যবহার, রীতি-নীতি, সবকিছুই প্রবাদের মধ্যে প্রতিফলিত হয়। ব্যঙ্গ-কৌতুক এবং বক্রোক্তি প্রবাদের প্রাণসম্পদ। অধিকাংশ প্রবাদের বিষয়বস্তু মানুষ, এ বিষয়ে কোনো সন্দেহ নেই। মানুষের স্বভাব-চরিত্র, আচার-ব্যবহার প্রবাদে মানবচরিত্রের দুর্বলতার দিকটাই বিশেষ প্রাধান্য লাভ করেছে। সেই হিসাবে মানবচরিত্রের সৎ গুণাবলি সেরকম সমাদর লাভকরেনি। আসলে প্রবাদের মাধ্যমে ত্রুটি-বিচ্যুতির যতখানি সমালোচনা করা হয় সে অনুপাতে গুণাবলির প্রশংসা হয় না।

আর একটি বিষয়, প্রবাদ যতদূর সম্ভব মেয়েরাই বেশি ব্যবহার করে থাকে। তারা শুধু প্রবাদ রচনাই করে না, সেগুলি ধরে রাখারও দায়িত্ব পালন করে। প্রবাদ ব্যবহার করার পূর্বে বিভিন্ন ধরনের ভূমিকা করা হয়। যেমন, 'কথায় বলে', 'কথায় আছে', 'সেই যে বলে' ইত্যাদি। প্রবাদ ছোটো হলে মনে রাখা সহজ, তাই এক ছত্রের প্রবাদই বেশি শোনা যায়। একজন অনায়াসে অন্যজনের কাছ থেকে শুনে স্মরণে রাখতে পারে এবং পরে সুযোগ পেলে প্রবাদটি ব্যবহার করে।
এখানে কয়েকটি উদাহরণ তুলে ধরা হল:

(১) ঢেঁকি স্বর্গে গেলেও ধান ভানে।
(২) ঘরপোড়া গোরু সিঁদুরে মেঘ দেখলে ডরায়।
(৩) হরি ঘোষের গোয়াল।
(৪) কই মাছের জান। ইত্যাদি।

প্রবাদ সম্পর্কে আলোচনা করতে গিয়ে যে সব বৈশিষ্ট্য বিশেষভাবে লক্ষণীয় সেগুলি হল, 
(১) সামাজিক অভিজ্ঞতা 
(২) সভ্যতা 
(৩) প্রাচীনতা 
(৪) সংক্ষিপ্ততা 
(৫) আলংকারিকতা।

 

121. গদ্যাংশটির উদ্দেশ্য কী?

(1) লোকসাহিত্যের একটি বিশেষ শাখার ভাষাতাত্ত্বিক বিশ্লেষণ
(2) লোকসংস্কৃতির সামগ্রিক গুরুত্ব বর্ণনা
(3) লোক সংস্কৃতির বিভিন্ন শাখার তুলনামূলক আলোচনা
(4) লোকসাহিত্যের একটি বিশেষ শাখার বৈশিষ্ট্য প্রদর্শন

122. 'প্রবাদ' হচ্ছে-
(ক) সুদীর্ঘ জীবন-অভিজ্ঞতার সংহত অভিব্যক্তি। 
(খ) সমাজ-নিরপেক্ষ ব্যক্তি-অভিজ্ঞতার খন্ডিত অভিব্যক্তি।

(1) (ক) এবং (খ) দুটোই ঠিক
(2) (ক) ঠিক, কিন্তু (খ) ভুল
(3) (ক) ভুল, কিন্তু (খ) ঠিক
(4) (ক) এবং (খ) দুটোই ভুল

 

123. এগুলির মধ্যে কোনটি প্রবাদের বৈশিষ্ট্য নয়?

(1) দুর্বোধ্যতা
(2) সরসতা
(3) স্মরণযোগ্যতা
(4) সর্বজনীনতা

 

124. প্রবাদের মধ্যে মানব-চরিত্রের কোন দিকটি তুলনামূলক ভাবে বেশি প্রকাশ পায়?

(1) সমালোচনাযোগ্যতার চেয়ে প্রশংসাযোগ্যতার
(2) দুর্বলতার চেয়ে সবলতার
(3) গুণাবলির চেয়ে ত্রুটি-বিচ্যুতির
(4) দোষাবলির চেয়ে গুণাবলি

 

125. প্রবাদসমূহ সংরক্ষণের প্রধান দায়িত্ব বহন কারা করেণ?

(1) পুরুষ-সমাজ
(2) পন্ডিত সমাজ
(3) ছাত্র-সমাজ
(4) মহিলা-সমাজ

 

126. উল্লেখিত কোন দুটি শব্দ একই সমাসের দৃষ্টান্ত স্বরূপ?

(1) লোক সাহিত্য ও রীতি-নীতি
(2) রীতি-নীতি ও স্বভাব-চরিত্র
(3) প্রাণসম্পদ ও আচার-ব্যবহার
(4) সমাজমানস ও ক্ৰটি-বিচ্য়ুতি

 

127. উদ্ধৃত "হরিঘোষের গোযাল” প্রবাদটির অর্থ কী?

(1) অকারণ হই হট্টগোলের জাযগা
(2) সম্মিলিত উপাসনার জায়গা
(3) সম্মিলিত কর্মকান্ডের জায়গা
(4) অকারণ ঝগড়াঝাঁটির জায়গা

 

নির্দেশ : নিম্নোক্ত গদ্যাংশটি পড়ে সংশ্লিষ্ট প্রশ্নগুলির (128 থেকে 135 নং প্রশ্ন) সর্বাধিক গ্রহণযোগ্য উত্তর নির্বাচন করুন।

'মনুষ্যত্ব' ও 'ঈশ্বরত্ব', 'জীবভাব' ও 'দেবভাব' এই দুই ধারার সমন্বয়ের মধ্যে শ্রীরামকৃষ্ণ দেখেছেন মানবিক গুণ বিকাশের পথে ঈশ্বর নানাভাবে প্রকাশিত হচ্ছেন মানবজীবনে। এইভাবেই মনুষ্যত্ব অর্জনের মধ্যে দিয়ে মানুষের অন্তরে ঘটছে অখন্ড ঈশ্বরত্নের উপলব্ধি।

 

শ্রীরামকৃষ্ণের মতে মানুষের 'জীবভাব' হয়ত তার মধ্যে সৃষ্টি করে ক্ষুদ্র স্বার্থসিদ্ধির প্রতি আকর্ষণ। ফলে সৃষ্টি হয় বৈষম্য ও সংঘাত। কিন্তু তার অন্তরের 'দেবভাব', শ্রীরামকৃষ্ণ দৃষ্টিতে যেটি যথার্থ মানবভাব তা তাকে এগিয়ে নিয়ে চলে বৃহত্তর মানব কল্যাণের পথে। অনাসক্ত প্রেম ও কর্ম প্রচেষ্টার মধ্যে দিয়ে জাগরিত হয় মানুষ, সমাজ, ও ঈশ্বর ভাবের ঐক্য। এরই মাঝে জন্ম নেয় এক অখণ্ড বিশ্ববোধ। এই চেতনার প্রভাবে সে অন্যের মধ্যে নিজেকে এবং নিজের মধ্যে সকলের অস্তিত্ব উপলব্ধি করে। ফলে জীবনে উদ্বোধিত হয় এক অদ্বৈত ভাব। এটি যেন অদ্বৈত বেদান্তের 'সর্বং খচ্ছিদং ব্রহ্ম' চেতনার জাগরণ।

উচ্চ-নীচ, ধনী-দরিদ্র, সকল শ্রেণী, সকল সম্প্রদায় এমনকি যারা পতিত, পরিত্যক্ত সকলের মধ্যেই শ্রীরামকৃষ্ণ দেখেছেন এই অদ্বৈত চেতনার প্রকাশ। তাই তাঁর মতে, "যে ধৰ্ম্মই হোক, যে মতই হোক, সকলেই সেই এক ঈশ্বরকে ডাকছে; তাই কোন ধর্ম, কোনো মতকে অশ্রদ্ধা বা ঘৃণা করতে নেই।"

 

তাই পৃথিবীর যে কোন ধর্ম, আদর্শ, মত বা পথ যা নিঃস্বার্থ কর্মের মধ্য দিয়ে মানুষের মনে অখণ্ড জীবনবোধের জাগরণ ঘটায় তাকেই তিনি গ্রহণ করেছেন, শ্রদ্ধা করেছেন। এইভাবে তাঁর সমন্বয় চেতনায় জন্ম নিয়েছে এক গণতান্ত্রিক মূল্যবোধ 'যত মত তত পথ।' পৃথিবীর এক একটি মত বা পথ যখন এক একটি দৃষ্টিভঙ্গী দিয়ে একদিকে অখণ্ড মানব সত্যের একটি রূপকে প্রকাশিত করে তখন এটি হয়ে পড়ে নিছক একটি মত বা পথ। কিন্তু সামগ্রিক মানব কল্যাণের পটভূমিতে অখণ্ড মানব সত্য আলোচনার তত্ত্ব ও তথ্য, মত ও পথ, জীবন ও আদর্শের মধ্যে ঘটে যথার্থ সমন্বয়।

 

128. উদ্ধৃত গদ্যাংশটি

(1) জীবনবিদ্যা মূলক
(2) জীবনীমূলক
(3) জীবনাদর্শমূলক
(4) জীবন সমস্যামূলক

 

129. 'জীবভাব' প্রবল হলে কোন বোধের প্রাবল্য ঘটে?

(1) জীবনের ঐক্য বোধের
(2) অখণ্ড মনুষ্যত্ব বোধের
(3) নিঃস্বার্থ জীবন বোধের
(4) সংকীর্ণ স্বার্থ বোধের

130. শ্রীরামকৃষ্ণের মত বা বিশ্বাস অনুযায়ী -
(ক) যথার্থ মানব ভাবই দেবভাব
(খ) যথার্থ মনুষ্যত্বই জীবভাব

(1) (ক) ঠিক, কিন্তু (খ) ভুল
(2) (ক) এবং (খ) দুটোই ঠিক
(3) (ক) এবং (খ) দুটোই ভুল
(4) (ক) ভুল, কিন্তু (খ) ঠিক

 

131. নিম্নপ্রদত্ত বিকল্পগুলির মধ্যে থেকে 'লক্ষ্য' এবং 'উপায়'-এর সঠিক সম্পর্কটি শনাক্ত করুন।

(1) অদ্বৈত ভাব - এক বিশেষ মত ও পথের প্রতি পক্ষপাত
(2) ঈশ্বরত্ব লাভ - অনাসক্ত প্রেম ও কর্মপ্রচেষ্টা
(3) অদ্বৈত ভাব - বিভিন্নতার প্রতি অনাস্থা
(4) ঈশ্বরত্ব লাভ - ক্ষুদ্র স্বার্থচেতনার প্রতি আসক্তি

 

132. শ্রীরামকৃষ্ণের ধর্ম-বিশ্বাসের মধ্যে কী প্রতিফলিত হয়?

(1) সম্ভ্রান্তবাদ
(2) সুবিধাবাদ
(3) স্বাতন্ত্র্যবাদ
(4) সমন্বয়বাদ

 

133. '... এমনকি যারা পতিত, পরিত্যক্ত...।' এখানে 'পরিত্যক্ত' বলতে মূলত কী বোঝাতে চাওয়া হয়েছে?

(1) বন্ধু-পরিত্যক্ত
(2) ঈশ্বর-পরিত্যক্ত
(3) সমাজ-পরিত্যক্ত
(4) পরিবার-পরিত্যক্ত

 

134. 'অনাসক্ত' শব্দটির বিপরীতার্থক শব্দ হিসেবে কোনটি গ্রহণযোগ্য?

(1) উদাসীন
(2) উদ্বুদ্ধ
(3) উদ্ধত
(4) উৎসুক

 

135. 'সকলেই সেই এক ঈশ্বরকে ডাকছে।'
- বাক্যটির নাস্ত্যর্থক রূপ কোনটি?

(1) কেউই কোনো এক ঈশ্বরকে ডাকছে না।
(2) সকলেই সেই এক ঈশ্বরকে ডাকছে না।
(3) সকলেই সেই এক ঈশ্বরকে ডাকছে-তা না।
(4) কেউই কোনো ভিন্ন ঈশ্বরকে ডাকছে না।

 

136. প্রাথমিক শিক্ষার্থীদের পড়ানোর পরিকল্পনা করতে। গিয়ে শিক্ষিকা সমগ্র শারীরিক প্রতিক্রিয়া (Total Physical Response) বা TPR পদ্ধতির উপর। জোর দেবেন বলে স্থির করলেন। - প্রদেয়। পাঠে TPR অন্তর্ভুক্ত করার জন্য তাঁর কী করা। উচিত

(1) অন্য সব কার্যাবলি সরিয়ে রেখে প্রশ্ন জিজ্ঞেস করা এবং উত্তর দেবার জন্য প্রণোদিত করা
(2) ক্লাসে অবশ্যই কিছু পরিমাণে দৈহিক। কার্যাবলী যোগ করা
(3) এমন কিছু কার্যাবলি রাখা যা শিশুদের। নিজের নিজের জায়গায় বসে থাকতে। এবং জোড় বেঁধে (Pair work) অথবা দলবদ্ধভাবে কাজ করতে সাহায্য করবে
(4) ক্লাসে অবশ্যই কিছু শ্রবণভিত্তিক কাজ। যোগ করা

137. কোনো ভাষা শেখা মানে হচ্ছে সেই ভাষার নিয়মাবলি শেখা – ব্যাকরণ শিক্ষণের কোন পদ্ধতিটি এই বিশ্বাসের পোষকতা করে

(1) ব্যাকরণ-অনুবাদ (Grammar Translation)
(2) অবরোহী (Deductive)
(3) আরোহী (Inductive)
(4) যোগাযোগমূলক (Communicative)

138. শিক্ষক পঞ্চম শ্রেণির শিক্ষার্থীদের স্বাধীন লিখন বা free writing-এর কাজ দেবার পরিকল্পনা করলেন এক্ষেত্রে তাঁর কোনটির উপর সর্বাধিক গুরুত্ব দেওয়া উচিত

(1) শিক্ষার্থীদের হাতের লেখার উপর
(2) আধেয় (content)-এর যথার্থতার উপর
(3) আধেয়র সাবলীলতার (fluency) উপর
(4) যথার্থতা ও সাবলীলতা - উভয়ের উপর

 

139. 'টপ-ডাউন'-এর অর্থ 'সামগ্রিক অর্থবোধের উপস্থাপনা।'- 'বৰ্ম্ম-অপ'-এর অর্থ কী

(1) ছোটো ছোটো উত্তরমূলক প্রশ্ন জিজ্ঞাসার উপর গুরুত্ব প্রদান
(2) পাঠবস্তু ও বিমূর্ত ধারণাগুলির উপর গুরুত্ব প্রদান
(3) প্রাক-পঠনের (Pre-reading) উপর গুরুত্ব প্রদান
(4) পাঠের অন্তর্গত শব্দ এবং শব্দগুচ্ছগুসির উপর গুরুত্ব প্রদান

140. নীচের কোনটি একজন ভাষা-শিক্ষকের প্রাথমিক দায়িত্ব

(1) শিক্ষার্থীদের পাঠদান করা বা পড়ানো
(2) শিক্ষার্থীর যোগাযোগমূলক প্রয়োজনগুলি শনাক্ত করা
(3) শিক্ষণের উপযোগী আধেয় বা বিষয় নির্বাচন করা
(4) শিক্ষার্থীদের বিভিন্ন শ্রেণিতে বর্গীকৃত (grouping) করা

141. একটি ছোট্ট শিশু একটি বই হাতে তুলে নিল, উলটে ধরল এবং পৃষ্ঠাগুলি ওলটাতে শুরু করল। - এসবই হচ্ছে

(1) অনপেক্ষিত সমাধান দক্ষতা (emergent solution skills)
(2) অনপেক্ষিত সাক্ষরতা দক্ষতা (emergent literacy skills)
(3) অনপেক্ষিত curriculum) পাঠক্রম (emergent
(4) অনপেক্ষিত বিশ্লেষণ সমূহ (emergent properties)

 

142. মন্তব্য (A): শিক্ষার্থীদের ভাষা আয়ত্তীকরণের মূলে আছে নিহিত বংশানুগতির পূর্বপ্রস্তুতি। এক্ষেত্রে পরিবেশের কোনো ভূমিকা নেই
কারণ (R): ভাষা অর্জনের ক্ষেত্রে শিক্ষার্থী- কেন্দ্রিক শ্রেণিকক্ষ পরিবেশের খুব
বড়ো প্রভাব থাকে। সর্বাধিক গ্রহণযোগ্য উত্তরটি নির্বাচন করুন:

(1) (A) ভুল, কিন্তু (R) ঠিক
(2) (A) এবং (R) দুটিই ঠিক, এবং (A) - র সঠিক ব্যাখ্যা হচ্ছে (R)
(3) (A) এবং (R)- দুটিই ঠিক, এবং (A) সঠিক ব্যাখ্যা (R) নয়
(4) (A) ঠিক, কিন্তু (R) ভুল

 

143. পঠন শিক্ষণের একটি পদ্ধতি হচ্ছে উপস্থিত প্রসঙ্গটির প্রেক্ষিতে শব্দাবলির অর্থ অনুধাবনের উপর জোর দেওয়া। একে বলা হয়

(1) সাংগঠনিক (Structural) পদ্ধতি
(2) যোগাযোগমূলক (Communicative) পদ্ধতি
(3) গোড়া থেকে ঊর্ধ্বমুখী বা বল্টু আপ পদ্ধতি
(4) সমগ্র ভাষা (Whole language) পদ্ধতি

 

144. কোনো ভাষায় ভাবতে এবং বলতে পারার সামর্থ্য হচ্ছে

(1) অধিভাষাতাত্ত্বিক (Metalinguistic) সামর্থ্য
(2) ধ্বনিতাত্ত্বিক (Phonological) সচেতনতা
(3) একজন কুশল (Proficiency) বক্তা
(4) অনপেক্ষিত literacy) সাক্ষরতা Emergent

 

145. এক মা তাঁর দ্বিতীয় শ্রেণীর শিশুর শিক্ষিকাকে -বললেন যে, তিনি লক্ষ করেছেন তাঁর শিশু সন্তানটি মাঝেমধ্যে এমন সব কথা বলেছে, যা পরিবারের বড়োদের বা অন্য সন্তানদের মুখে শোনেননি। এটা কী ভাবে সম্ভব? - প্রশ্নটির যথোচিত উত্তর কোনটি

(1) গঠন বা নির্মাণবাদী (constructivist) পদ্ধতি অনুযায়ী, শিশুরা নতুন ভাষা আবিষ্কার করতে সক্ষম
(2) 'শিশুরা কেবলমাত্র অনুকরণের মাধ্যমেই ভাষা শেখে
(3) মানব মস্তিষ্ক অভ্যন্তরীণ ভাবেই ভাষা-শিখনের জন্য প্রস্তুত থাকে
(4) আমরা যখন শিশুর ভাষা বিকাশের ক্ষমতাকে জোরদার করে তুলি, তখন সে ভাষা শেখে

 

Previous Year Question Papers for CTET Bengali Paper - 1

    Explore comprehensive solutions and answer keys for CTET Bengali Paper 1 from previous years. Our collection includes detailed question papers, solutions, and expert analysis to help you prepare effectively for the Central Teacher Eligibility Test. Access valuable resources and enhance your exam strategy with real exam questions and solutions.

CTET December 2018	Click Here
CTET December 2019	Click Here
CTET July 2019	Click Here
CTET January 2021	Click Here
CTET December 2022	Click Here
CTET August 2023	Click Here
CTET January 2024	Click Here
CTET July 2024	Click Here
CTET Dec 2024	Click Here
CTET PYQ	Click Here

 

146. প্রারম্ভিক সাক্ষরতাকে সুগম করার অন্যতম কৌশল হচ্ছে একজন প্রাপ্তবয়স্ক এবং একটি শিশু একই বই নিয়ে বসবে। সেখানে প্রাপ্তবয়স্ক শিশুটিকে প্রশ্ন করবে এবং কথা বলার জন্য প্রোৎসাহিত করবে। এরপর ভূমিকা বদল হবে। এবং এবার শিশুটি প্রাপ্তবয়স্ককে প্রশ্ন করবে
- এই বিশেষ কৌশলটিকে বলা হয়

(1) গল্প কথন (Story-telling)
(2) আদর্শ পাঠ (Model reading)
(3) অংশীদারি পাঠ (Shared reading)
(4) সংলাপ-ভিত্তিক পাঠ (Dialogic reading)

 

147. শিক্ষবন্ধ শিক্ষার্থীর শ্রবণ দক্ষতার বিকাশ ঘটাতে পারেন

(1) শিক্ষার্থীকে নিষ্ক্রিয়ভাবে (passively) সবকিছু শুনতে দেওয়ার মাধ্যমে
(2) ক্লাসের ভিতরে এবং বাইরে শিক্ষার্থীর সঙ্গে ধারাবাহিকভাবে কথা বলার মাধ্যমে
(3) অন্যান্য দক্ষতার সঙ্গে যুক্ত না করে কেবল শ্রবণদক্ষতার উপর জোর দিয়ে
(4) শিক্ষার্থীকে বিভিন্ন সূত্র এবং লোকজনের কথাবার্তা শোনার এবং প্ররণ ভিত্তিক কার্যাবলিতে নিযুক্ত হওয়ার সুযোগ সৃষ্টি

 

148. মন্তব্য (A): প্রাথমিক স্তরে ভাষাগত নির্ভুলতা বা শুদ্ধতার গুরুত্ব সবচেয়ে বেশি
কারণ (R): ব্যাকরণ প্রাথমিক পাঠক্রমের একটি অবিচ্ছেদ্য অংশ।
নিম্নপ্রদত্ত বিকল্পগুলি থেকে সঠিক উত্তরটি নির্বাচন করুন

(1) (A) ভুল, কিন্তু (R) ঠিক
(2) (A) এবং (R) – দুটোই ঠিক, এবং (A)-র সঠিক ব্যাখ্যা হচ্ছে (R)
(3) (A) এবং (R) দুটোই ঠিক, এবং (A)-র সঠিক ব্যাখ্যা (R) নয়
(4) (A) ঠিক, কিন্তু (R) ভুল

 

149. ভাষার প্রকৃতি, ভাষা-শিখনের প্রকৃতি এবং শিক্ষাবিজ্ঞানের (pedagogy) আঙিনায় এ-দুয়ের প্রয়োগ যোগ্যতা (applicability) বিষয়ক তাত্ত্বিক ও বিশ্বাসগত অবস্থান হচ্ছে

(1) কৌশল বা টেকনিক
(2) পাঠ্যসূচি বা সিলেবাস
(3) আধেয় বা Content
(4) পদ্ধতি বা Approach

150. পার্বিক রা গঠনগত মূল্যায়ণ (Formative evaluation) হচ্ছে

(1) অপরিবর্তনীয় (not subjected to change)
(2) যা শিক্ষণ-শিখন প্রক্রিয়ার মধ্যে ঘটে চলে
(3) ঘটমান উন্নয়ণ ও উৎকর্ষ (development and improvement) সম্পাদনের সঙ্গে সম্পর্কিত
(4) পূর্ব-নির্দিষ্ট অথবা পাঠ্যক্রমের এক নির্দিষ্ট পর্যায়ে পালিত দায়িত্ব

 

CTET Previous Year Question Papers for Bengali Paper
June - 2011	Jan - 2012	Nov - 2012
July - 2013	Feb - 2014	Sep - 2014
Feb - 2015	Sep - 2015	Jan - 2016
Feb - 2016	Sep - 2016	Dec - 2018
Dec - 2019	July - 2019	Jan - 2021
Dec - 2022	Jan - 2022	Aug - 2023
Jan - 2023	Jan - 2024	July - 2024
Dec - 2024

 

 

Study Materials (Assamtet.com)

Assam TET-LP	Assam TET-UP	CTET - Paper 1
CTET - Paper 2	ADRE Grade 3	ADRE Grade 4
Assam Police	D.El.Ed	Class - 10
Asaam TET-GT	Assam TET-PGT	Class - 12
B.Ed Entrance